Halbe Zijlstra: niet nog meer ingrijpen op cultuursubsidie

Staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur, VVD) wil de komende jaren niet extra bezuinigen op cultuur. Nog meer ingrijpen is juridisch niet mogelijk, zegt hij, omdat er wordt gewerkt met een subsidieplan voor de periode 2013 tot en met 2016. Wel kan Zijlstra nog besluiten een generieke bezuiniging door te voeren, zoals hij vorig jaar deed toen hij alle instellingen met rijkssubsidie met 5 procent kortte. Maar Zijlstra zei ook dat hij de sector „rust” wilde gunnen om initiatieven op het gebied van samenwerking en ondernemerschap niet meteen weer „plat te slaan”.

Zijlstra sprak gisteren op een Kamerdebat over de wijziging van de Wet Specifiek Cultuurbeleid. De wijziging, waarmee wordt ingestemd door een kamermeerderheid van VVD, CDA, PVV en SGP, was nodig omdat er nu nog een bepaling in die wet staat die regelt dat sommige instellingen, waaronder orkesten en rijksmusea, wél recht hadden op een langjarig subsidieperspectief: ze hoefden niet elke vier jaar een nieuwe aanvraag in te dienen. In de toekomst moet dat wel.

Kamerlid Boris van der Ham (D66) noemt de wijziging van de wet onnodig, hij stemde tegen. „Vijf jaar geleden hebben we er juist voor gekozen om te stoppen met de poppenkast waarbij instellingen zoals het Concertgebouworkest en het Rijksmuseum elke paar jaar subsidie moeten aanvragen. We weten toch wel dat die instellingen over twintig jaar nog bestaan, dus waarom zouden we zo’n bureaucratie optuigen? Nu keren we daar weer naar terug. Onbegrijpelijk.”

De subsidieplannen voor de periode tot en met 2016, die voorzien in een cultuurbezuiniging van 200 miljoen op een begroting van 900 miljoen, zijn nu zo goed als rond.

Zodra Zijlstra’s wetsvoorstel door de Kamer is, naar verwachting volgende week, moet hij zich houden aan de verplichtingen tegenover de culturele instellingen die subsidie ontvangen. „Dit kabinet zit tot en met 2016 aan dat convenant vast”, zei Zijlstra daarover.

Maar niet iedereen is er even gerust op dat culturele instellingen ook daadwerkelijk gevrijwaard zullen blijven van nieuwe bezuinigingen. Van der Ham: „Staatssecretaris Zijlstra heeft uitgelegd dat hij de verdeelstructuur van de subsidies niet meer kan veranderen, maar het is wel mogelijk om de kaasschaaf over de hele sector te halen. De PVV maar ook de VVD gaven gisteren bij het debat de indruk dat zij daar op willen inzetten. Als het budget voor de culturele sector in zijn geheel wordt verlaagd kan dat nog veel schade berokkenen. De enige partij die het niet lijkt te willen, is het CDA. Dat wordt nog heel spannend.”

Het kabinet wil nog geen uitspraken doen over extra bezuinigingsmaatregelen. Op 1 maart komt het Centraal Planbureau met de economische groeicijfers die de basis moeten vormen voor gesprekken over mogelijke nieuwe bezuinigingen. Tijdens een Kamerdebat in december liet Zijlstra weten dat als het kabinet opnieuw moet bezuinigen, verdere kortingen op kunstsubsidies „niet uitgesloten” zijn.

Voor de gesubsidieerde cultuursector is 2012 een tussenjaar waarin het Rijk 50 miljoen bezuinigt. Dit jaar wordt duidelijk wie in 2013 zijn subsidie houdt. Voor de instellingen die moeten sluiten of afslanken, is 138 miljoen euro beschikbaar voor bij voorbeeld ontslagvergoedingen. Tot vorige week konden instellingen voor structurele rijkssubsidie de plannen indienen. Later dit jaar besluit Zijlstra, na advies van de Raad voor Cultuur, wie subsidie krijgt.