Beste schaatser ter wereld komt uit Oaldeboarn

Jorrit Bergsma herveroverde gisteren in Emmen de nationale marathontitel op natuurijs. Volgens velen is de Fries – en niet Sven Kramer – de beste schaatser ter wereld.

Jorrit Bergsma wint in Emmen: „Echt belachelijk dat hij veel minder verdient dan allrounders.” Foto Herman Engbers

Wie is de beste schaatser ter wereld? Miljonair Sven Kramer, de man die altijd en overal het middelpunt is van schaatsend Nederland, met talloze titels, records en zijn ultieme olympische ambities? Of Stefan Groothuis, onlangs in Calgary gekroond tot wereldkampioen op de korte afstanden?

Mis.

Zijn naam is Jorrit Bergsma, 26 jaar oud, en hij woont in het Friese Oaldeboarn. Laat hem in een hal rijden, op een spiegelgladde ijsvloer zonder wind. Of op buitenijs, in de snijdende kou. Laat hem strijden met de wereldtop over vijf of tien kilometer. Of met een peloton vol onverzettelijke mannen van de lange adem, over honderd en desnoods tweehonderd kilometer. Bergsma kan overal winnen, dankzij zijn superieure schaatstalent.

„De beste schaatser ter wereld, over tien kilometer”, zei coach en ploegleider Jillert Anema gisteren, nadat zijn pupil gistermiddag op het natuurijs van de Rietplas in Emmen voor de tweede in zijn prille loopbaan nationaal marathonkampioen was geworden. Na een onnavolgbare solo in de laatste tien kilometer.

„Bergsma is de beste schaatser ter wereld, absoluut, veel beter dan Sven Kramer”, oordeelt ook Henk Angenent, in 1997 de laatste Elfstedenwinnaar en nu coach van de concurrerende Wadroploeg. „Winnen op 200, 100, 10 en 5 kilometer, dat kan niemand in de hele wereld. Wie is er dan de beste allrounder? Zo’n rijder moet je als sponsor elk jaar een miljoen geven, zodat hij onbezorgd met zijn sport bezig kan zijn. Hij presteert veel meer dan alle langebaanschaatsers en is het hele seizoen goed. Echt belachelijk dat hij veel minder verdient dan zij”, vindt Angenent.

Bergsma krijgt bij de BAM-ploeg een fractie van wat zijn provinciegenoot Kramer opstrijkt bij TVM. Marathonschaatsen heeft minder status, de salarissen staan in geen verhouding tot wat de langebaanrijders . Toch liet liefhebber Bergsma meteen de wereldbeker in Hamar van komend weekeinde schieten. „Niet alleen voor de Elfstedentocht”, vertelde hij gisteren na zijn zege. „Nederlands natuurijs, dat is waar je het voor doet als marathonrijder. Het is schitterend om hier te rijden.”

Zaterdag reed hij in Thialf als training voor de langebaan nog achteloos een vijf kilometer in 6.26 minuut. Zondag trainde hij met ploeggenoot Bob de Jong tussen Leeuwarden en Bartlehiem. Drie dagen later is hij van begin tot einde de sterkste op de NK. Terwijl langebaanschaatsers al jaren verkondigen dat natuurijs funest is voor hun techniek, schakelt Bergsma moeiteloos tussen beide disciplines. „Een vijf kilometer op de baan is goed voor mijn timing”, verklaart hij. „Dat gebruik je ook weer op natuurijs. De hardheid die je krijgt op de marathon, kun je weer gebruiken op de langebaan.”

Binnen de bevroren wereld van de marathonrijders mag Bergsma bekend staan als een ijsbeul, daarbuiten verandert hij in een zachtaardige, bijna verlegen jongen. Juist die bescheidenheid maakt hem tot een graag geziene rijder in het marathonpeloton, zegt de nummer drie van de NK van gisteren, Rick Smit, die de laatste jaren vrijwel dagelijks met Bergsma trainde. „Jorrit is een heel rustige, zachte jongen. Een onwijs goeie kerel in een ploeg. Je kunt altijd bij hem komen als je wat wilt weten, een echte teamplayer. En hij kan verschrikkelijk goed schaatsen, technisch heel begaafd.”

Sven Kramer sprak bewonderend over de techniek van zijn provinciegenoot, toen hij bij de NK afstanden op de vijf en de tien kilometer tekort kwam. „Ik ben bijna jaloers als ik zie hoe Jorrit hem raakt. Technisch reed hij beter dan ik. Je moet schaatsen zoals hij hier deed”, zei Kramer toen.

Is Bergsma beter dan Kramer? „Hij is een heel goede schaatser. Maar Jorrit is beslist niet beter dan Sven”, nuanceert vader Yep Kramer, ploegleider van Team Van Werven. „Jorrit j heeft het voordeel dat hij alleen lange afstanden rijdt. Dat is makkelijker dan wanneer je ook de 500 en 1.500 meter erbij pakt, zoals Sven.”

De ontdekking van duursporter Bergsma en z’n marathonmaten stelt de oude aanpak van het langebaanschaatsen ter discussie. Als het aan hemzelf ligt, is de NK op natuurijs niet zijn laatste zege. „Op de Spelen van Sotsji [2014] wil ik graag voor de zege meedoen.” En de rest van dit seizoen? „Als het even kan wil ik ook nog een titel halen bij de WK afstanden. Daar ga ik wel voor.”

    • Maarten Scholten
    • Rob Schoof