Mensenrechtenhof laat foto’s van beroemdheid eerder toe

Verdient de privacy van het Koninklijk Huis absolute bescherming? Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens nuanceert de regels.

De vrijheid van persfotografen om celebrity’s te fotograferen is toegenomen. En de juridische basis onder de Mediacode van de Rijksvoorlichtingsdienst voor het fotograferen van de koninklijke familie is verzwakt. Dit volgt uit twee arresten van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens deze week.

Het criterium dat een beroemd persoon alleen in een officiële functie gefotografeerd mag worden, is genuanceerd. Het mensenrechtenhof in Straatsburg zegt dat als beroemde mensen op vakantie worden gefotografeerd, ze nog steeds publieke figuren zijn. Ook is het criterium dat een foto moet bijdragen aan een publiek debat ruimer uitgelegd. Nieuw voor de beoordeling van de rechtmatigheid is dat het gedrag van de beroemdheid in het verleden een rol mag spelen, in het bijzonder of die zelf de pers placht op te zoeken.

De ene zaak, tegen uitgever Axel Springer, ging over een Duitse tv-acteur uit een politieserie die tweemaal was gearresteerd wegens cocaïnegebruik. De Duitse rechter had artikelen in het dagblad Bild onrechtmatig verklaard. De foto’s leverden volgens de Duitse rechter geen bijdrage aan een maatschappelijk debat.

De andere zaak, tegen de Duitse staat, betrof Caroline van Hanover en haar man, leden van de koninklijke familie van Monaco, die tijdens hun vakantie skiënd en wandelend waren gefotografeerd. De Duitse rechter verbood de skifoto’s, maar liet de wandelfoto toe. Vooral omdat die werd geplaatst tijdens de ziekte van prins Rainier, als illustratie van het feit dat niet al zijn kinderen zich aan zijn ziekbed bevonden. Het prinselijk paar voelde zich door de staat onvoldoende beschermd tegen inbreuken op hun privacy.

De uitspraken zijn relevant omdat zowel de Mediacode van de RVD als de Nederlandse rechter een absoluut onderscheid maakt tussen persfoto’s van leden van het Koninklijk Huis tijdens privéactiviteiten en in officiële hoedanigheid. De Mediacode, een vrijwillige afspraak tussen pers en RVD, maakt dat onderscheid ook. Jens van den Brink, advocaat mediarecht, schrijft op zijn weblog www.mediareport.nl dat dit arrest duidelijk maakt dat het criterium officiële versus privémomenten voor de rechtmatigheid van fotopublicaties niet absoluut is. Het ‘enkele feit’ dat beroemdheden in het openbaar niet in functie zijn is volgens hem geen zelfstandige reden de foto te verbieden. Er moet meer aan de hand zijn: voortdurend volgen, opdringen, continue aandacht. De omstandigheden rond de dood van prinses Diana waren destijds het ijkpunt. Dat de afgebeelde persoon op dat moment geen officiële functie bekleedde, is volgens hem alleen een verzwarende omstandigheid.

Het Hof in Straatsburg is het eens met de Duitse rechter dat de pers de ‘gewoonheid van het dagelijks leven’ van beroemdheden in beeld mag brengen en verstrooiende informatie over hun leven verspreiden. Beroemdheden zijn ook rolmodellen. De pers hoeft zich niet tot misstanden te beperken, maar kan ook onderwerpen van ‘algemene interesse’ behandelen.

Het verbod op de skifoto’s handhaaft het mensenrechtenhof. Die hielden geen verband met een ‘event of general interest or contemporary society’.

    • Folkert Jensma