Technocraat Papademos is gevangene van politici

Lucas Papademos was een bekwaam bankier, maar als premier lijkt hij een wat stille boodschappenjongen. Het contrast met de Italiaanse premier Mario Monti is groot.

Greece's Prime Minister Lucas Papademos holds a news conference after a European Union summit in Brussels January 31, 2012. European leaders agreed on a permanent rescue fund for the euro zone on Monday and 25 of the 27 EU states backed a German-inspired pact for stricter budget discipline, but they struggled to reconcile fiscal austerity with economic growth. REUTERS/Sebastien Pirlet (BELGIUM - Tags: POLITICS BUSINESS) REUTERS

athene. - Nog maar tien weken geleden werd Lucas Papademos (64) verwelkomd als redder. De technocraat die een einde zou maken aan de politieke spelletjes in Griekenland.

Maar zaterdag dreigde de verlosser volgens de geruchten in Athene met aftreden, als waarschuwing aan de leiders van de drie coalitiepartijen met wie hij het land moet behoeden voor een chaotisch bankroet. Het maakte geen indruk. De partijleiders weigeren vooralsnog in te stemmen met de voorwaarden voor de tweede grote lening aan Griekenland.

En als het er echt op aan komt, staat de man die het vertrouwen van de buitenwereld in de Griekse politiek moest herstellen, buiten de schijnwerpers naast het podium. De partijleiders staan voor de camera’s en microfoons. Daar maken ze duidelijk dat ze zich alleen tegenstribbelend naar het schavot laten slepen, alwaar ze in grote lijnen zullen moeten doen wat de trojka van IMF, EC en ECB eist.

Antonis Samaras, lijsttrekker van Nieuwe Democratie, zei zondag na vijf uur van onderhandelen dat de schuldeisers van Griekenland „meer recessie van het land vragen dan het aan kan. [...] „Ik vecht met alles wat ik in me heb om dit te voorkomen.”

Dat soort uitspraken maakt de positie van Papademos pijnlijk duidelijk. Papademos mag de moeilijke en impopulaire taken doen, zoals onderhandelingen met banken over complexe financiële onderwerpen. Maar in de ogen van de leiders van de grote partijen is de premier slechts een tussenpaus.

Het contrast met Mario Monti, die andere technocraat in een Zuid-Europees land in crisis, kan haast niet groter zijn. De Italiaanse premier Monti heeft de juiste toon te pakken. Hij is voortvarend begonnen met pijnlijke maatregelen en praat daar voortdurend over, in talkshows, in toespraken. Binnen Italië verdedigt hij welke maatregelen nodig zijn. Buiten Italië komt hij met verve op voor de belangen van het land.

In vergelijking met Monti wekt Papademos de indruk van een stille boodschappenjongen. Zo nu en dan spreekt hij de natie op serieuze toon toe via de televisie, gezeten achter een bureau. Om te zeggen dat hij weet dat mensen onder de bezuinigingen lijden, maar dat het niet voor niets is. Of om vast duidelijk te maken dat er nieuwe bezuinigingen aankomen. Aan persconferenties doet hij tot nu toe niet, van onverwachte vragen lijkt hij een beetje te schrikken.

Toen begin november de positie van premier George Papandreou onhoudbaar werd en een nieuwe premier moest worden gezocht, leek Papademos de enige geschikte kandidaat. „Ik sms’te hem. ‘In Godsnaam, neem de baan’ ”, vertelt Yannis Stournaras, onderzoeksdirecteur van het invloedrijke economische onderzoeksinstituut IOBE. „Het is geweldig dat hij zijn patriottische plicht doet. Hij heeft de geloofwaardigheid, de kennis.”

Maar, voegt Stournaras eraan toe, „achteraf gezien had ik hem beter moeten adviseren”. Want wat Papademos niet deed, was onderhandelen. „Hij had moeten zeggen: Ik ben teruggekomen van Harvard om het land te redden. Dat lukt alleen als je me helpt.” Hij had, zegt Stournaras, een mandaat van een jaar én zijn eigen ministersploeg moeten eisen.

In tegenstelling tot Monti, die in Italië in dezelfde maand aantrad als leider van een groep technocraten, kreeg academicus en oud-bankier Papademos de leiding over een coalitie die al barsten vertoonde nog voor ze begon. „Hij is een geweldig gezant”, zegt Stournaras, „geen goed onderhandelaar.”

Papademos moet het doen met een ploeg van 48 ministers en staatssecretarissen van drie politieke partijen met verschillende belangen. Zij zijn niet de besten of sterksten die de partijen te bieden hebben, want die worden achter de hand gehouden tot na de naderende verkiezingen.

Het is bovendien een regering met een beperkt mandaat, voor een paar maanden. Met als belangrijkste taken onderhandelen over schuldvermindering met de banken en het voorkomen van faillissement door het veiligstellen van internationale overboekingen.

Daarom zijn er onder Papademos nog altijd geen doeltreffende hervormingen en grootschalige privatiseringen doorgevoerd. Daarom zien we nog altijd het schimmenspel van volmondig beloven maar halfhartig uitvoeren. Nog altijd die suggestie dat hervormingen ook kunnen worden teruggedraaid, als de buitenwacht niet meer meekijkt.

Voor de trojka van Europese Commissie, Europese Centrale Bank en IMF is onduidelijk met wie in Griekenland harde afspraken kunnen worden gemaakt die ook na de verkiezingen nog gelden. Maar als de politieke leiders deze week, schoorvoetend en boos, toch hun handtekening zetten onder afspraken met de internationale geldschieters, verdwijnt daarmee mogelijk ook de dringende haast om verkiezingen te houden. En dan krijgt de saaie technocraat Lucas Papademos wat langer de tijd om te proberen de moeilijke klussen in Griekenland op te knappen.