Iederéén op straat kan Boko Haram zijn

De terreur van Boko Haram breidt zich uit in Nigeria. Gevreesd wordt dat Kano door de aanslag zal veranderen in een spookstad. Dat zou een ramp zijn voor de economie.

A police bomb disposal expert packs defused home-made bombs made from cans of soft drink at the bomb disposal unit of the Kano state police command in northern Nigerian city of Kano on January 24, 2012. Police said they recovered over 300 undetonated improvised explosive devices in various parts of the city since three days, a day after multiple explosions and gun assaults by Boko haram Islamists on security formations which killed 185 people. AFP PHOTO / AMINU ABUBAKAR AFP

Redacteur Afrika

Kano. Het golfplaten dak van het politiebureautje aan de rand van Kano, in het noorden van Nigeria, is volledig ingestort. Er zitten dikke scheuren in de muren en her en der staan uitgebrande karkassen van motorfietsen. Politiemensen in burger, dat wil zeggen in traditioneel lang gewaad, en een machinegeweer over de schouder, houden de wacht. Een stoffige, droge wind blaast alle geur weg. Gisteren werd deze politiepost overvallen door mannen die waarschijnlijk hoorden bij de islamistische terreurorganisatie Boko Haram.

„Eén agent was zich net aan het omkleden, toen een stuk of tien jongeren van een jaar of zestien schietend het politiebureautje binnenliepen”, vertelt Gosolo, een magere jongeman in een vettig T-shirt, die verderop langs de weg benzine verkoopt uit jerrycans. „Ze zagen zijn uniform hangen en schoten hem dood. Andere agenten renden in paniek mijn richting op en smeekten me om hen te verstoppen. Zie je die auto? De eigenaar is gevlucht en heeft hem laten staan.”

Volgens de officiële woordvoerder van de lokale politie werd bij de aanval een agent in zijn been geschoten.

Gosolo is een van de weinige ooggetuigen van de aanval. Het politiebureau ligt op een bedrijventerrein en het was een nationale feestdag gisteren, dus er was niemand aanwezig, behalve een aantal bewakers. Een bewaker van de IRS Rice Mill Company vertelt dat hij niet durfde te kijken wat er aan de hand was. Vanachter de hoge muren hoorde hij verschillende explosies, waarop een urenlang vuurgevecht volgde.

De terreur van Boko Haram is al lang niet meer beperkt tot de stad Maiduguri in de savannes van het verre noordoosten, waar de sekte haar oorsprong heeft. Vorig jaar wist Boko Haram Nigeria in het hart te treffen met een zelfmoordaanslag op het hoofdkantoor van de nationale politie en twee maanden later op het hoofdkantoor van de Verenigde Naties, allebei in de hoofdstad Abuja.

Daarop volgde een aanval in Damaturu, waar sekteleden urenlang ongestoord door de stad trokken, terwijl ze moskeeën, kerken en politiebureaus opbliezen. Op Eerste Kerstdag werd Mandala opgeschrikt door een aanslag op een kerk. En vorige maand vielen de meeste doden tot nu toe (186) bij een serie bom- en zelfmoordaanslagen op politiebureaus in Kano.

Inwoners vrezen dat Kano verandert in een spookstad, net als Maiduguri. Dit zou een ramp zijn voor de economie van Noord-Nigeria. Kano is al eeuwenlang het handelscentrum in het noorden. Vroeger was het een knooppunt voor karavanen uit de Sahara die ivoor, zout, slaven, paarden en goud meebrachten, tegenwoordig is het een kosmopolitische stad met negen miljoen inwoners waar ook veel Tsjadiërs, Nigerezen en Kameroenezen handel drijven.

Maar de veiligheidsmaatregelen die sinds de aanslag van 14 januari van kracht zijn, dreigen de bedrijvigheid te verstikken. „Dit is geen manier van leven”, vertelt een zakenman van de Ibo-stam. „Het lijkt wel een oorlogszone hier met al die militairen. Mensen zijn bang om de straat op te gaan, want iedereen kan Boko Haram zijn. Het is heel slecht voor business.”

Overal in de stad zijn checkpoints met jonge, nerveuze militairen die zorgen voor veel files, of go slows, zoals de Nigerianen zeggen. Ook is er een avondklok ingesteld van zes uur ’s avonds tot zes uur ’s ochtends.

Tot nu toe hebben de autoriteiten geen antwoord op de ongrijpbare sekte. „De politie is slecht betaald, slecht bewapend en slecht getraind”, zegt Ahmad Salkida, een journalist uit Maiduguri die opgroeide met leden van de sekte. „De vele veiligheidsdiensten concurreren met elkaar om geld en prestige en werken nauwelijks samen.”

Het leger reageert met veel geweld en willekeurige arrestaties, die alleen maar meer aanslagen uitlokken. Salkida zelf werd zondag samen met een camerateam van de Franse zender TF1 gearresteerd in de stad Jos. Na verhoor werd het team gesommeerd de stad te verlaten.

Veel Nigerianen vrezen voor een burgeroorlog tussen het christelijke zuiden en het islamitische noorden. Boko Haram wil de regering omverwerpen en de sharia in heel Nigeria invoeren. President Goodluck Jonathan verklaarde na de aanslag op Eerste Kerstdag dat de huidige onrust erger is dan de burgeroorlog in de jaren zestig. Hij kreeg bijval van Nobelprijswinnaar Wole Soyinka.

De burgeroorlog in de jaren zestig, waarbij zeker een miljoen mensen omkwamen, werd ingeleid door een coup van jonge officieren van de Ibostam, die noordelijke politici vermoordden. Noordelijke officieren lanceerden daarop een tegencoup. Duizenden Ibo’s in het noorden werden afgeslacht, wat leidde tot een massale exodus naar hun thuisland in het zuidoosten, waar ze een eigen staat wilden stichten: Biafra.

De (christelijke) Ibo’s zijn de afgelopen weken met bussen tegelijk uit Kano vertrokken. Ze zijn bang om doelwit te worden van de terreurgroep. Van een massale exodus is zeker nog geen sprake. Wel hebben veel christelijke scholen hun deuren gesloten, uit angst voor aanslagen. Boko Haram heeft gedreigd scholen en universiteiten aan te vallen, uit wraak voor invallen van politie en leger in koranscholen. Zo dreigt een spiraal van geweld.

    • Toon Beemsterboer