De fans versus George Lucas: een fameus verknipte relatie

The Phantom Menace komt opnieuw uit, in 3D. Maar George Lucas vind het welletjes.

Film maker George Lucas poses for portraits at the 66th edition of the Venice Film Festival in Venice, Italy, Monday, Sept. 7, 2009. (AP Photo/Arash Radpour) AP

Het is mooi geweest. George Lucas (67) kondigde onlangs in The New York Times aan geen blockbusters (spektakelfilms) als Star Wars meer te maken, louter kleine auteursfilms. Dat neemt hij zich al twintig jaar voor; interessanter was de onmiskenbare verbittering over zijn eigen fans. Waarom nog Star Wars maken „als iedereen de hele tijd tegen je staat te krijsen dat je een vreselijke kerel bent?”

De relatie tussen George Lucas en zijn fans is zo fameus verknipt dat er al een film en documentaires over zijn gemaakt. Fanboys (2009) gaat over schoolvrienden wier leven anno 1999 nog steeds om Star Wars draait. Linus heeft hooguit vier maanden te leven door kanker, maar de première van de eerste Star Wars-film in zestien jaar, The Phantom Menace, is pas over zes maanden. Om Linus een ruwe versie te tonen, breken de vrienden in bij George Lucas’ Skywalker Ranch. Dat mislukt, maar Lucas toont Linus de film na via een quiz te hebben vastgesteld dat hij alles weet over Star Wars en niets over meisjes: een bona fide ‘fanboy’ dus. Fanboys eindigt ermee dat de vrienden, zonder Linus, op 19 mei 1999 aansluiten in een rij fans met lichtsabels en Darth Vadermaskers om The Phantom Menace zelf te zien. „But what if it sucks?” zijn de laatste woorden.

Ironisch, want waardeloos is hij, de Star Wars-film die nu, als eerste van de zes delen, opgeblazen tot 3D opnieuw in de bioscoop draait. Om nog meer geld te wringen uit de ‘franchise’ die George Lucas een geschat vermogen van 3,2 miljard dollar bezorgde, aldus critici. In 1977 begon dat als een kinderlijk sciencefictionavontuur over boerenjongen Luke Skywalker die gewapend met ‘The Force’ en een lichtsabel Darth Vader te lijf gaat, een kortademige slechterik die later zijn vader blijkt te zijn. Na Gone With The Wind werd Star Wars de lucratiefste film aller tijden. De saga groeide uit tot een trilogie en er ontstond een fanatieke cultus, aangemoedigd door een stroom speelgoed, actiefiguren, boeken, games en fanbeurzen. De films noopten tot verkleedpartijtjes, zelfgemaakte verhalen en films: het Star Wars-universum breidt zich nog dagelijks uit door huisvlijt. Star Wars werd van iedereen.

Iedereen, behalve George Lucas zelf dan. In de jaren negentig, aangemoedigd door vorderingen in computertrucage, besloot Lucas een nieuwe trilogie te maken: een ‘prequel’ die verklaarden hoe Darth Vader zo’n schurk werd. Als warmmaker bracht Lucas in 1997 de eerste Star Wars-film (vierde in de nieuwe telling) opnieuw uit, met toegevoegde digitale effecten om de film te ‘verbeteren’. Tot grote woede van de fans, zeker toen Lucas, vals glimlachend, verklaarde dat hij de originele versie van Star Wars had vernietigd. Dat maakte hem in de ogen van fans tot een lid van de Talibaan die een cultuurmonument verwoestte: had Lucas zelf in 1988 niet geprotesteerd tegen een plan van mediamagnaat Ted Turner om klassieke zwart-witfilms te ‘verbeteren’ door ze in te kleuren? Er ontstond een ondergrondse handel in oude versies van Star Wars.

Die storm was net bedaard toen in mei 1999 het langverwachte ‘eerste deel’ The Phantom Menace in première ging. De documentaire The People vs George Lucas laat prachtig zien hoe diep die film de opgewonden fans teleur stelde. Misschien omdat het gewoon weer een kinderfilm was, maar de fans inmiddels dertig-plus. Maar ook omdat de film chaotisch, bombastisch en zielloos geacteerd bleek. Mikpunt van onvrede werd het onuitstaanbare personage Jar Jar Binks, die grappig deed zoals een zwarte uit de tijd dat die in Amerikaanse films louter als grinnikende idioten mochten opdraven. Ook bevat de film een slavenhandelaar die lijkt op het nazicliché van de eeuwige jood: ongeschoren en met kromme neus. Met name het verwijt van onderhuids racisme moet Lucas diep hebben gekrenkt. Als liberal was hij begaan met de burgerrechtenbeweging van Martin Luther King, recentelijk financierde hij Red Tails, een film van 58 miljoen dollar over zwarte gevechtspiloten in de strijd tegen Hitler waarin de studio’s geen brood zagen.

De latere Star Warsfilm waren iets beter, maar met de fans kwam het nooit meer goed. Het was zoiets als ontdekken dat die leuke, hippe oom George die je als kind bewonderde, eigenlijk een zonderling met een drankprobleem is, zo vat The People versus George Lucas de zaak samen. Fans maakten ‘verbeterde’ versies van The Phantom Menace, zetten die op internet en eisten dat het de officiële versie werd.

Want inderdaad: iedereen mag in Star Wars knippen, behalve Lucas. Dat maakt hem obstinaat, defensief en zelfs pesterig richting fans. Ooit veranderden studiobonzen zijn films THX1138 en American Graffiti, memoreert hij. Zijn recht op ‘final cut’ van Star Wars is zwaar bevochten; dat nemen zelfs fans hem niet af. Get a life, zou je ze willen toeroepen. Maar dan was Lucas geen multimiljardair geworden.