Voor NedCar in Born nadert het einde, maar auto-industrie in Brabant floreert

De werknemers van Nedcar in Born kregen gisteren te horen dat Mitsubishi de productie van auto’s wil stoppen. Of andere merken in Born willen produceren is erg onzeker. Het kan ook het einde zijn.

Assemblagelijn van de Mitsubishi Colt bij NedCar in Born. Foto Chris Keulen

Vier gloednieuwe Mitsubishi Outlanders blokkeren sinds maandagmorgen de toegang tot de fabriek van NedCar in het Limburgse Born. Stickers op de ruiten laten zien voor welke landen de voertuigen bestemd zijn: Oostenrijk, Tsjechië, Bulgarije en Roemenië. Daar zullen ze voorlopig niet aankomen. Boze werknemers hebben ze niet alleen strategisch achter de slagbomen gezet. Ze hebben ook de sleutels mee naar huis genomen.

Op het terrein van NedCar hangt een onwezenlijke sfeer. Het ondenkbare lijkt aanstaande. Wat rest na de harde boodschap dat de Mitsubishi Motor Corporation niet verder wil met zijn dochter in Nederland, is stilte. Werknemers zijn gisterenmiddag naar huis gestuurd.

Komende vrijdag wil het bedrijf de productie tijdelijk weer opstarten, al weet directeur Joost Govaarts niet hoe groot de bereidheid van de werknemers dan zal zijn. Vandaag grepen de gezamenlijke vakbonden de komst van een Mitsubishi-topman al aan voor het voeren van acties. Het zal niet het laatste protest zijn.

Dat de teleurstelling in Limburg zo groot is, heeft ook te maken met wat eraan voorafging. Tot en met vorige week overlegden de Japanners over een variant waarbij ook na 31 december 2012 in Born zo’n 25.000 Outlanders per jaar zouden worden geproduceerd. De ene helft van het personeel zou op die manier aan het werk kunnen blijven, de andere helft zou elders gedetacheerd worden. Op deze wijze zou tijd gewonnen worden en konden belangstellenden, bijvoorbeeld autoproducenten uit China, de tijd nemen om plannen te ontwikkelen voor productie in Limburg.

Nu is het een ander verhaal. Wat Mitsubishi betreft is het eind dit jaar over en sluiten. Het door Mitsubishi uitgedragen verhaal dat NedCar te koop is voor het symbolische bedrag van 1 euro wordt door het personeel beschouwd als een stoot onder de gordel. Elke potentiële gegadigde die zich even verdiept in de exacte voorwaarden, zal het snel duidelijk worden dat daarmee ook het personeel wordt overgenomen. Met het bijbehorende sociaal plan. Alleen al de ontslagvergoeding voor de werknemers, veelal wat ouder en al lang in dienst, kan oplopen tot zo’n 200 miljoen euro. En dan is er nog niet eens gerekend met het geld dat nodig is voor mobiliteitscentra en andere voorzieningen om personeel naar nieuw werk te leiden.

De afgelopen jaren hebben het bedrijf, de bonden en de overheden al uitgekeken naar partijen die zouden willen produceren in Born. Een van die bedrijven is BMW, maar een woordvoerder van het Duitse bedrijf ontzenuwt dat gerucht. „BMW was en is niet in onderhandeling met NedCar”, zegt Diederik Reitsma van BMW Nederland.

Het zou niet de eerste keer zijn dat een ten dode opgeschreven NedCar op het laatste moment weet te overleven. Maar de tijd dringt. Een bedrijf dat begin volgend jaar al producten van de band wil laten lopen moet heel veel haast maken.

Als het echt ‘einde oefening’ is, heeft het wegvallen van NedCar een flinke impact. Een autofabriek raakt de trots van een land, in elk geval van een regio. Het roept herinneringen op aan het faillissement van Fokker. Voor de provincie Limburg zou het betekenen dat een van de meest in het oog lopende bedrijven zou wegvallen. Wie over de snelweg A2 richting Zuid-Limburg rijdt, komt er altijd langs: eerst NedCar in Born, dan het uitgstrekte complex van DSM en Sabic in Sittard-Geleen.

Bij beschouwingen over het banenverlies past enige relativering. Dit is geen tweede mijnsluiting. Bij 1.500 banen is er inderdaad sprake van massaontslag, maar sluipenderwijs en soms met wat rumoer gingen in de afgelopen decennia in Born veel meer banen verloren. In 1990 bood NedCar nog werk aan zo’n 9.000 mensen, rond de eeuwwisseling nog aan de helft van dat aantal. Limburg kwam die klappen te boven, al vonden veel inkrimpingen plaats in economisch gunstiger tijden.

Dat Limburg te maken heeft met een krimpende beroepsbevolking is een geluk bij een ongeluk. Maar het helpt de NedCar-werknemers niet automatisch aan werk. Het zijn vakmensen, maar met een gemiddelde leeftijd van tegen de vijftig. Velen hebben altijd, of in elk geval lang voor dezelfde baas gewerkt.

Vraag naar hun kennis en capaciteiten is er nauwelijks. Los van de grote Duitse merken heeft de Europese auto-industrie het moeilijk. Bij de zo’n 25 kilometer van Born gelegen Fordfabriek in het Belgische Genk ligt de productie deze maand twaalf dagen stil vanwege achterblijvende vraag.

Veel andere maakindustrie verdween de afgelopen jaren al uit Limburg. De bedrijven die nog bestaan houden vooral personeel vast. Kenniswerkers is het nieuwe toverwoord in de provincie. Voor vaklui als die uit Born kan het lastig worden.