Recht van het Nieuwe Luxor naar Tattoo Bob

Morgen gaat de nieuwe verbinding tussen de Wilhelminapier en Katendrecht in Rotterdam officieel open.

Rotterdam, 4 februari 2012 Rijnvaartbrug, de nieuwe verbinding voor voetgangers en fietsers tussen de Wilhelminapier en Katendrecht. Foto: Walter Herfst

Als een ijle, ranke lijn scheert een nieuwe brug in Rotterdam rakelings over het water tussen de Wilhelminapier en Katendrecht, ofwel tussen Pier en Kaap. De brug is ontworpen door Paul Wintermans van Quist Wintermans Architekten, ook verantwoordelijk voor de Rotterdamse Schouwburg. Van afstand lijkt de oeververbinding wit, net zoals de verderop gelegen Erasmusbrug. Maar de Erasmusbrug is off white, aldus Wintermans. Hij is lichtblauw, zoals deze Rijnhavenbrug lichtgroen is. Wintermans: „De brug moest aan een aantal eisen voldoen. Hij moest een beweegbaar deel bevatten met een passage van 25 meter breed en oneindig hoog, ofwel een staandemastdoorvaart. Ook was het een verzoek dat hij laag over het water zou lopen, maar niet zo laag dat de taxiboten er niet onderdoor kunnen.”

Halverwege beschrijft de brug een knik; hier is hij 11 meter breed. De lengte is 160 meter. Voor Wintermans is het vooral een „flaneerbrug”. Op het stalen dek staan meubels en lantarens, de handrail is van hout. „Een brug is pas mooi als mensen zien hoe hij werkt”, zegt Wintermans. „Bij het presenteren van het ontwerp heb ik een Duitse bierpul meegenomen met zo’n tinnen deksel dat opengaat als je met je duim erop drukt. In principe werkt deze brug net zo. Als hij opengaat, dan verdwijnt het contragewicht door het dek heen. Dat zweeft dan vlak boven het water. In bouwkundige termen heet de verbinding een ‘staartbrug’.” Hij is toegankelijk voor fietsers en voetgangers. Opgevoerde, knetterende brommers ziet Wintermans liever niet over de brug scheuren, en de omwonenden trouwens evenmin. Voor de ranke vorm van de brug liet Wintermans zich inspireren door de kranen van de vroegere Rotterdamse haven. Prachtige vormen, gegoten in staal.

Officieel heet de brug Rijnhavenbrug, maar al snel versloeg de volksmond deze stijlvolle benaming. Het werd, oneerbiedig, de Hoerenloper. Zeg in Rotterdam Katendrecht, en het beeld van rossig verlichte dancings en jazzcafés dient zich aan. Voor de oorlog zochten talloze passagierende zeelui en hardwerkende Rotterdammers vertier op de Kaap, zoals Katendrecht kortweg heet. Dames van lichte zeden mengden zich onder het volk in de cafés en namen de mannen mee naar achterafkamertjes. Er werd gedanst op tonen van draaiorgels en op swingende jazz.

Wie met zijn rug naar het fameuze etablissement Hotel New York staat, vindt aan zijn linkerhand de Rijnhavenbrug die begint op het Landverhuizersplein. De brug steekt het water over en komt op Katendrecht aan tussen de loodsen Fenix I en Fenix II van het Handelsveem van C. Steinweg. In de kantine hiervan bevindt zich Kantine Walhalla, een dependance van Theater Walhalla aan het Deliplein. Dit juweel van een theaterzaal roept in sfeer en inrichting de jaren dertig op. Directeur Harry-Jan Bus wijst vanuit de ramen van de kantine op het plein waar de brug uitkomt: „Daar lagen vroeger de kokosnoten, de zakken met cacao en allerhei handelswaar.”

De Rijnhavenbrug heeft het in zich de meest culturele brug van ons land te worden. Op de Wilhelminapier bevinden zich het Nieuwe Luxor Theater, het Fotomuseum en de filmzalen van LantarenVenster. Gebouw Las Palmas biedt ruimte aan tal van culturele activiteiten. Aan het Deliplein op Katendrecht ligt, behalve Theater Walhalla, het Letterencafé Tsjechov & Co en er is de vestiging van Tattoo Bob. Volgens Harry-Jan Bus verandert door de komst van de brug het Deliplein in een culturele hotspot. Op en rondom de brug en het plein wil hij theaterfestiviteiten, dansprogramma’s en jazzoptredens verzorgen. Om de hoek bij Walhalla bevindt zich, enigszins vervallen, de befaamde dancing Negro Palace Belvédère waar tijdens de Tweede Wereldoorlog jazzmusici als Kid Dynamite, Teddy Cotton en Boy Edgar optraden. Het is de bedoeling ook dit gebouw in oude luister te herstellen. De ligging van de flaneerbrug heeft iets symbolisch. Vanaf het Landverhuizersplein vertrokken ooit tienduizenden landgenoten naar het verre westen, naar Amerika. Nu lopen we zomaar naar het Deliplein. Het is een wereldreis.

Dolf Jansen en Brigitte Kaandorp verzorgen morgen een optreden vanaf 14.30 uur. Het komende weekeinde staat geheel in het teken van allerlei festiviteiten. Inlichtingen: www.rotterdam.nl/rijnhavenbrug

    • Kester Freriks