Papademos, de stille boodschappenjongen

Het contrast tussen de premiers van crisislanden Italië en Griekenland kan haast niet groter.

Correspondent Zuidoost-Europa

athene. Nog maar tien weken geleden werd Lucas Papademos (64) verwelkomd als redder. De verlossende technocraat die een einde zou maken aan de Griekse politieke spelletjes.

Zaterdag dreigde hij volgens de geruchten in Athene alweer met aftreden, als ultiem dreigement aan de leiders van de drie coalitiepartijen waarmee hij samen het land moet behoeden voor een chaotisch bankroet. Het maakte geen indruk op hen. De partijleiders weigeren vooralsnog in te stemmen met de voorwaarden voor de tweede grote lening aan Griekenland, hoewel mondjesmaat en schoorvoetend kleine concessies worden gedaan. Gisteren stemde de regering bijvoorbeeld in met het schrappen van 15.000 ambtenarenbanen.

Maar als het er echt op aan komt, staat de man die het vertrouwen van de buitenwereld in de Griekse politiek moest herstellen, buiten de schijnwerpers naast het podium. Papademos mag de moeilijke en impopulaire taken doen, zoals onderhandelingen met banken over complexe financiële onderwerpen. Maar in de ogen van de leiders van de grote partijen is de eerste minister slechts een tussenpaus.

Het contrast met de Italiaanse premier Mario Monti, die andere technocraat in een Zuid-Europees land in crisis, kan haast niet groter. Monti heeft in Italië de juiste toon te pakken. Hij is begonnen met pijnlijke maatregelen en communiceert daar voortdurend over, in talkshows, in toespraken. Binnen Italië verdedigt hij wat er moet gebeuren. Erbuiten komt hij met verve op voor de belangen van het land.

Ook Griekenland snakt naar zo’n politicus. Maar Papademos wekt eerder de indruk van een stille boodschappenjongen.

Zo nu en dan spreekt Papademos op serieuze toon de natie toe via de tv. Om te zeggen dat hij weet dat mensen onder de bezuinigingen lijden, maar dat het niet voor niets is. Aan persconferenties doet hij niet.

Toen begin november de positie van premier Papandreou onhoudbaar werd en een vervanger gezocht werd, leek Papademos de enige geschikte kandidaat. „Ik sms’te hem ‘in Godsnaam, neem de baan’”, vertelt Yannis Stournaras, onderzoeksdirecteur van het economische onderzoeksinstituut IOBE. „Het is geweldig dat hij zijn vaderlandse plicht doet. Hij heeft de geloofwaardigheid, de kennis.”

Maar, voegt Stournaras toe, Papademos had moeten onderhandelen. „Hij had moeten zeggen: ‘Ik ben teruggekomen van Harvard om het land te redden. Dat lukt alleen als jullie me helpen.’” Om vervolgens een mandaat van een jaar en zijn eigen ministersploeg te eisen.

Want in tegenstelling tot Monti, die in Italië aantrad als leider van een ploeg partijloze technocraten, kreeg oud-bankier Papademos de leiding over een coalitie die al barsten vertoonde nog voor ze begon. „Hij is een geweldig gezant”, zegt Stournaras, „maar geen goed onderhandelaar.”

Papademos moet het doen met een ploeg van 48 ministers en staatssecretarissen van drie politieke partijen met verschillende politieke belangen. Niet de besten of sterksten die deze partijen te bieden hebben, want die worden achter de hand gehouden tot na de naderende verkiezingen.

Een regering bovendien met een mandaat voor een paar maanden. Met als belangrijkste taken onderhandelen over schuldvermindering met de banken en het voorkomen van faillissement door het veiligstellen van internationale overboekingen.

En dus zijn er ook onder Papademos in Griekenland nog geen doeltreffende hervormingen en grootschalige privatiseringen. Nog altijd het schimmenspel van volmondig beloven, maar halfhartig uitvoeren. Nog altijd die suggestie dat hervormingen ook kunnen worden teruggedraaid, als de buitenwacht niet meer meekijkt.

Voor de EC-ECB-IMF-trojka is onduidelijk met wie in Griekenland afspraken kunnen worden gemaakt die ook na de verkiezingen nog gelden.

In de opiniepeilingen bewandelt Papademos het pad van iedere gezagsdrager die zich in Griekenland aan het uitvoeren van buitenlandse orders waagt. Het geloof van burgers in hem is zienderogen gedaald.

In die Griekse wetmatigheid schuilt mogelijk de redding van Papademos als premier. Als de politieke leiders deze week schoorvoetend en boos hun handtekening zetten onder afspraken met de internationale geldschieters, verdwijnt daarmee mogelijk ook de haast om verkiezingen te houden. En dan mag de saaie technocraat weer vooraan staan om de moeilijke klussen nog wat langer op te knappen.

    • Marloes de Koning