Mens, waar ben JIJ?

Renée Citroen: ‘Adam waar ben je?’, vroeg God, toen Adam zich had verstopt in de tuin van Eden na het eten van de appel. De alwetende God weet niet waar Adam is? Zo onnozel waren de verhalenvertellers van duizenden jaren geleden niet. God vroeg: ‘Adam, waar ben JIJ?’ Dit zegt Martin Buber in zijn boekje De Weg van de Mens. Adam ontliep zijn verantwoordelijkheid en wordt hierop aangesproken.

De mens moet kiezen: ben ik een mens en laat ik mij aanspreken op mijn daden, of verberg ik mij? En voor wie verberg ik mij dan? Buber zegt dat de mens zich vooral voor zichzelf verbergt.

De mens kan kiezen: voor het goede of het kwade. Meestal is het een beetje van allebei – en aan natuurrampen en ziekten valt niet te ontkomen. Maar voor mij is dit de mens: de mogelijkheid verantwoordelijkheid te nemen voor zichzelf, voor de ander, voor de wereld.

Emmanuel Levinas, de Franse filosoof, die ‘de Ander’ centraal stelt in zijn werk, nuanceert deze zware woorden een beetje: ‘Laten we echt zwervers binnen? Dat is wel een heel moeilijke opdracht: zwervers maken het tapijt vies.’