Springlevend

De oer-Beatles, 1960, in Hamburg. Links drummer Pete Best, twee jaar later opzij geschoven voor Ringo Starr. Rechts ‘vijfde Beatle’ Stuart Sutcliffe.

Tussen de tien beste albums van 2011 zijn er volgens muziekblad Oor maar drie van gitaarbands: Wilco, Vaccines en Fucked Up. De nummer één, PJ Harvey, ruilde haar gitaar onlangs in voor een autoharp. De anderen (Spinvis, Adele, Bon Iver) gebruiken wel gitaren, maar de vocale présence is belangrijker dan de dynamiek van de zes snaren.

Gitaarbands zijn op hun retour, aldus de smaakmakers van Oor. Daar dachten ze elf jaar geleden nog totaal anders over, toen The Strokes zich aandienden met een verzengende duogitaarsound die een nieuwe lichting garagerockbandjes achter zich aan sleepte. Zonder The Strokes geen Libertines, geen Gem, geen The Horrors. De klassieke rockbezetting van bas, drums, gitaar en zang blijft tot de verbeelding spreken.

De elektrische gitaar is al vaker naar de geschiedenisboeken verwezen. „Guitars are through in eighty-two”, rijmde Joe Jackson vanachter zijn piano bij het verschijnen van zijn gitaarloze album Night and Day in 1982.

De oergitaarbands waarvan The Beatles het leerden, waren The Shadows en The Ventures. Zij plaatsten het twangende geluid van de elektrische gitaar centraal in nummers met titels als Apache of Hawaii Five-O. Neil Young, Keith Richards en duizenden anderen leerden de kneepjes door op foto’s de handen van gitarist Hank B. Marvin van The Shadows op het frettenboard te bestuderen en met zijn platen mee te spelen.

Belangrijker nog dan voor The Beatles was de gitaar voor Britse bands als The Yardbirds, The Rolling Stones en The Pretty Things. Zij lieten onder invloed van Amerikaanse blues een vervormde klank uit hun gitaren scheuren. Jimi Hendrix deed pionierswerk voor de gitaar als solo-instrument en met het steeds hardere geluid en de langere solo’s van onder meer Black Sabbath en Led Zeppelin werd de heavy metal geboren. In het punkjaar 1976 rekende een bende schreeuwlelijkerds – gitaarbands Ramones, Sex Pistols, The Clash – af met zulk technisch onderlegd gitaarspel. En de gitaarband blijft zichzelf opnieuw uitvinden. Van garagerock tot grunge, van pubrock tot Britpop heeft de elektrische gitaar telkens jongens en meiden aangezet om oefenruimtes te betreden en een bak herrie te maken, liefst in de onsterfelijke combinatie met zoemende bas en beukende drums.