Monopolie museummecenas

Het gaat goed met de musea. Maar niet goed genoeg. Hun huishoudboekjes houden ze op orde doordat het publiek toestroomt.

Maar een budget voor een belangrijke aanwinst voor de collectie of een bijzonder evenement hebben ze niet, ook al bepalen zulke zaken de museale harteklop.

Vanavond verandert dat voor de meer dan zestig musea die zijn uitgenodigd voor het Goed Geld Gala. Daar maakt de BankGiro Loterij (BGL) bekend op welke ondersteunende bijdrage zij mogen rekenen.

Hun directeuren zijn figuranten in een promotieshow die de bedoeling heeft nog meer loten te verkopen. Om het spannend te houden, krijgen ze het toegekende bedrag niet gewoon overgemaakt. Onder hun stoelen ligt een buitenmaats envelop met een cheque. Als die eindelijk mag worden bekeken, blijkt in hoeverre de aanvraag van het museum gehonoreerd is. En is het de bedoeling dat de directeur opgetogen reageert. Blij met het bedrag waar haar of zijn museum op mag rekenen. Blij met de BankGiro Loterij, die verplicht is om de helft van haar opbrengst (120 miljoen) te investeren in een goed doel, en die koos voor een culturele bestemming. Zestig miljoen voor de musea, dus.

Hun blijdschap wordt geëxploiteerd, maar is oprecht en op haar plaats. De bedragen van de BGL bevorderen de kwaliteit die deze musea dreigen te moeten inleveren. Er is op deze instellingen door veel gemeentes en provincies bezuinigd. Op de subsidie voor de dertig rijksmusea kort het Rijk nu 10 miljoen euro.

Lotenkopers gokken niet om musea te steunen. Zij wedden om de grote geldprijzen van BGL en hun klandizie wordt agressief geworven. De museumdirecteuren zeggen zich geen scrupules te kunnen veroorloven. De BGL is, met bedragen die oplopen tot meer dan drie miljoen euro per begunstigde, na het Rijk hun belangrijkste subsidiegever. De band met de uitverkoren musea is niet hapsnap, hij strekt zich uit over vijf jaar. In die tijd spoort de BGL haar gokkers aan tot museumbezoek met kaarten voor geselecteerde tentoonstellingen, wat de Rotterdamse Kunsthal vorig jaar 11.000 bezoekers extra opleverde. BGL-marketingexperts dienen de musea van advies. Ze leren om effectief te pronken.

Zou BGL hun ook aanraden om zich exclusief te binden? Vermoedelijk niet. Opties openhouden betekent alert blijven en een goede positie om meer fondsen te werven en een nog beter museum te worden. En toch is dat wat BGL doet met de voorwaarde dat ‘hun’ musea niet met andere loterijen in zee mogen gaan. Dat lijkt op chantage en dat is het ook. Want die musea hebben geen keus.