Gaat het toch weer fout

Opnieuw laten de spoorwegen het afweten bij strenge vorst. Terwijl de NS zich dit jaar toch zo goed op de vrieskou had voorbereid.

NOVUM120:DRUKTE OP DEN HAAG CS DOOR SNEEUWVAL:DEN HAAG;03FEB2012-De sneeuwval heeft vrijdag een chaos veroorzaakt op het spoor in de Randstad. De NS verontschuldigt zich op zijn haperende website voor de problemen die nog tot na de spits aanhouden. Er wordt volgens de NS met man en macht gewerkt aan herstel van de problemen, maar een concrete eindtijd is niet in zicht (NOVUM). Foto: Drukte op station Den Haag CS door de aangepaste dienstregeling door de sneeuwval.Novum/bm/str.Bart Maat Novum BART MAAT

rotterdam. En weer ging het mis. Vrijdag ging het sneeuwen, prompt liep in het hele land het treinverkeer in het honderd. Tienduizenden reizigers strandden op Utrecht Centraal. De dag erna kwam het treinverkeer ook niet of nauwelijks op gang. Ook vanochtend nog reed de NS volgens een aangepaste dienstregeling, met veel minder treinen dan normaal.

Voor het derde achtereenvolgende jaar krijgt Nederland te maken met winterweer, en opnieuw wordt pijnlijk duidelijk dat ons spoor daar niet tegen opgewassen is. NS-topman Bert Meerstadt probeerde zaterdag uit te leggen dat de spoorwegen er dit jaar toch écht alles aan hadden gedaan. Maar zelfs de informatievoorziening aan de reizigers – hét grote verbeterpunt na het debacle van vorig jaar – liet het volledig afweten. Op de stations gingen de borden ‘op blauw’. De website van NS kon het grote aantal bezoekers niet aan.

Een woordvoerder van ProRail kon gisteren geen overzicht geven van de storingen sinds afgelopen vrijdag. Wel is duidelijk dat het spoorinfarct werd veroorzaakt door de opeenstapeling van problemen: schade aan de infrastructuur door vorst en sneeuw, defecte treinen en gebruikelijke incidenten. „Daardoor ontstond er filevorming op het spoor, en liep het vast”, aldus de woordvoerder.

Na de rampwinter van 2009-2010 hebben NS en ProRail het plan ‘winterhard spoor’ opgezet om spoornet, personeel en treinen beter voor te bereiden op de winter. Desondanks kwam het treinverkeer in de vorige winter opnieuw bijna volledig tot stilstand. Dit jaar, vertelt de woordvoerder van ProRail, zijn alle 5.500 verwarmde wissels in december gecontroleerd. Anderhalve week geleden, op vrijdag, was er een tweede „megacheck”. Het heeft niet mogen baten.

Het Nederlandse netwerk behoort met die van Japan en Zwitserland tot de drukste ter wereld. Een lokaal probleem heeft meteen effecten op het landelijke treinverkeer. Ook de ingewikkelde dienstregeling van de NS draagt er toe bij dat problemen snel escaleren. Pogingen om een eenvoudigere werkroosters in te voeren – het ‘rondje rond de kerk’ – zijn al tien jaar geleden gesneuveld, op fel verzet van de vakbonden.

Maar dat verklaart nog niet waarom het drie winters achtereen een chaos is. Minister Schultz (Infrastructuur, VVD) heeft de directies van NS en ProRail gevraagd om een analyse van wat er is mis ging. Wel is nu al duidelijk dat elke probleemwinter zijn eigen problemen kende. In december 2009 was het de verwarming van de wissels die het op grote schaal liet afweten, door achterstallig onderhoud. In de afgelopen jaren heeft ProRail tientallen miljoenen geïnvesteerd om dat te verhelpen. Door de extreme sneeuwval vorig jaar vielen er echter toch weer wissels uit. De sneeuw zorgde toen ook voor de uitval van veel treinen: wissels zaten vast en de treinen kregen sneeuw binnen, waardoor ze ermee stopten. Dat laatste is dit jaar – door aanpassingen aan NS-materieel – veel beter.

Deze winter is de grootste vijand de extreme kou. In de afgelopen nachten daalde het kwik op sommige plaatsen tot 22 graden onder nul. Daardoor knapten bovenleidingen, kwamen er grote brokken ijs tussen de wissels (die de verwarming niet kan smelten) en bevroren de circuits in de regelkasten langs het spoor. „We zien dat bij deze lage temperaturen de grenzen van ons spoorsysteem en techniek zijn bereikt”, meldde ProRail.

Maar dat lijkt niet het hele verhaal. Ook de animositeit tussen ProRail en NS speelt een rol. Vorig jaar tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer bleek dat de partijen, die juist bij calamiteiten goed moeten samenwerken, het over veel zaken oneens zijn. Die samenwerking is „uitermate moeizaam”, zegt spoordeskundige Maarten Veraart. „Ze staan met de ruggen naar elkaar, hebben verschillende belangen. Dat uit zich in dingen als: welke trein mag voorgaan, wanneer pas je de dienstregeling aan?” NS-directeur Reizigers Ingrid Thijssen startte dit weekend in een interview een nieuw rondje zwartepieten: „We hadden genoeg treinen en genoeg personeel, alleen het spoor waarover we moesten rijden, werkte niet.”

Vergeef de NS: pagina 16 & 17