De Luts, bij Sloten, is nog een probleem

Bij Balk is het ijs zo dun dat assistent-rayonhoofd Auke Hylkema er zaterdag doorheen zakte. Vooral het riviertje de Luts baart hem zorgen. „De kwaliteit van het ijs is bar slecht.”

De ijsvloer op het meer kraakte niet. Maar plotseling viel hij „rechtstandig” naar beneden, vertelt Auke Hylkema (66). Het assistent-rayonhoofd uit Balk zakte zaterdagmorgen op het Slotermeer door het ijs. „Ik was met drie man van de ijswegencentrale het ijs aan het verkennen. We wilden een baan tussen Balk en Sloten sneeuwvrij maken. Ik liep voorop, want ik ben altijd nogal driest. En voor ik er erg in had zat ik in dat wak. Dat kon je niet zien door de sneeuwlaag van elf centimeter.”

Hij wilde er snel uitklimmen, maar dat lukte niet. „Het ijs brokkelde af. Ik zat tot mijn hals in het water en dacht: godvergeefme, ik moet zorgen dat ik niet kopje-onder ga.” Zijn collega’s durfden niet dichterbij te komen. „Ze waren ferbjustere”, zegt Hylkema, verbijsterd. „Met een prikstok hebben ze me eruit weten te trekken.”

Daarna moest de doorweekte Hylkema nog ruim anderhalve kilometer naar zijn auto lopen. „De veters van mijn snowboots en de rits van mijn jas waren bevroren. Want buiten was het min tien.” Thuisgekomen wachtte hem een warme douche, dacht hij. Maar uitgerekend die dag haperde de cv. „Dus toen heb ik maar droge kleren aangetrokken. Mijn vrouw zei: we weten nu ten minste dat je een sterk hart hebt.”

Gistermiddag was Hylkema opnieuw op het tien centimeter dikke ijs van het Slotermeer. De baan tussen Sloten en Balk is inmiddels met machines sneeuwvrij geveegd. Maar de kwaliteit van het ijs is „bar slecht”, constateerde hij. „De oostenwind heeft veel schotsen en grondijs richting Balk gespoeld. Er liggen scherven ijs. Als we weer gaan vegen, hopen we de ijsvloer wat te egaliseren.” De kou moet de rest doen.

De Friese weerman Piet Paulusma voorspelt nog zeker een week matige tot strenge vorst. Dan groeit het ijs, mits sneeuwvrij, twee centimeter per nacht. Het ijs op het riviertje de Luts, dat vanaf het Slotermeer naar Balk voert, is echter nog broos, zegt Hylkema. „Het is er nog maar zes centimeter dik en door de sneeuw is het ijs gaan broeien.” Onder de bruggen ligt nog maar een centimeter ijs. „Daar kun je ook niet klunen, omdat de wal er drie meter hoog is.” Omdat het acht kilometer lange riviertje erg smal is, kunnen er geen veegmachines op. Dus moet de sneeuw er met de hand worden afgeschoven. Daarvoor zijn vast wel vrijwilligers te vinden? Hylkema: „Nou, acht kilometer is wel een heel eind.” Daar komt bij dat er volgens hem een „enorme onderdruk” onder het ijslaagje op de Luts zit. „Het water onder het ijs spoot er als een fontein omhoog. Ondanks dat het min negentien vroor, kwam er geen ijs bij.”

Hylkema is sinds 1984 assistent-rayonhoofd en hij heeft er een hard hoofd in. In januari 1996 werden er ijsblokken van 25 centimeter dik getransplanteerd in open delen van de Luts, waar ijsgroei achterwege bleef. Dat is nu nog geen oplossing, stelt hij. „Je hebt nu nog maar ijsblokken van zes centimeter om te transplanteren. Die zijn niet dik genoeg. We hebben nu wakken in de Luts met netten afgezet.”

Hij schat de kans op het doorgaan van een Elfstedentocht fiftyfifty. „Er moet nog heel wat gebeuren. Overal moet de sneeuw van het ijs. Verder moet de natuur het doen. Ik hoop dat het hard blijft vriezen.”

    • Karin de Mik