Niemand is wijs die de ander geen ruimte laat

‘Ze waarschuwde me dat politiek mensen lelijk kan maken”, vertelt CDA-Kamerlid Marieke van der Werf over haar oudtante Ans van der Werf-Terpstra. „Ik heb het in haar niet kunnen ontdekken, maar wie weet heeft zij het bij anderen wel gezien.”

Oud-premier Ruud Lubbers kende haar „als een pittige dame, frank en vrij sprekend. Ze had opvattingen en die uitte ze mondig en geëmancipeerd”. Dat is terug te lezen in haar maidenspeech in de Eerste Kamer: „Niemand is wijs die de ander geen ruimte laat, maar ook is niemand wijs die niet op de eigen zaken let, zodat kostbare verworvenheden verloren kunnen gaan.”

Ans van der Werf was in 1963 de eerste getrouwde vrouw op de kandidatenlijst voor de KVP voor de Tweede Kamer. Ze was geboren in Harlingen, in een katholiek gezin met tien kinderen en opgeleid aan de kweekschool. Ze zat in 1967 drie maanden in de Tweede Kamer, stond aan de wieg van het CDA, en was van 1977 tot 1987 woordvoerder cultuur en Europese zaken in de Eerste Kamer. Bovendien runde ze Hotel Het Roode Koper in de buurt van Ermelo. Dat deed ze terwijl de opvoeding van haar drie dochters op haar neerkwam. Haar man overleed in 1966.

De oorlog heeft een stevig stempel op haar gedrukt. Ze zat in het verzet en verzorgde adressen, maaltijden en bonkaarten voor onderduikers. Ze noemde dat „de menselijke dingen”. Na de slag bij Arnhem vluchtte ze met haar kinderen naar Friesland. Uit die tijd trok ze een conclusie: „Het is niet belangrijk wat je hebt, maar wie je bent.”

Ans van der Werf trok samen met anderen de onderhandelingen vlot tussen KVP, CHU en ARP over de oprichting van het CDA, door in 1975 een briefkaartenactie op te zetten onder het motto ‘Wij horen bij elkaar’. De kaartenactie was een zet van partijleden die uiteindelijk leidde tot de definitieve oprichting van het CDA. Het secretariaat van de actie werd bestierd vanuit een zaal van Het Roode Koper.

Het CDA zit nu volgens oud-Kamerlid Ad Lansink in vergelijkbare problemen als toen: „Hadden we nu maar iemand als Ans om weer een stoot van onderaf te geven.” Lansinks vrouw was betrokken bij de actie en sliep ook in het hotel.

„Je kon merken dat tante Annie doordrongen was van politiek. Ze was ook een echt familiemens en tot 2010 was ze altijd op de reünie” vertelt Marieke van der Werf.

Minister van Staat Hans van den Broek werd door Van der Werf-Terpstra „gepusht” om verder te gaan in de politiek. „Wil je niet op de kandidatenlijst staan?” vroeg zij Van de Broek.

Ook op hoge leeftijd deelde Van der Werf nog haar meningen en zorgen. Ze bleef geëngageerd en schreef nog brieven aan Van den Broek. Als vrienden bij haar op bezoek kwamen, sprak ze nog altijd over maatschappelijke ontwikkelingen zowel op Europees als cultureel vlak.

Ans van der Werf-Terpstra overleed op Eerste Kerstdag in Nunspeet. Ze werd 95 jaar oud.

Jeroen van Kleef