Een emotionele leegte die je niet loslaat

Een filmfestival is een zege en een vloek in één op het moment dat je probeert een oordeel te vellen met stembiljet in de hand. Hoe vergelijk je nu een film als Ace Attorney, waarna honderden mensen de zaal schaterend verlieten met Shame, een verhaal dat je achterlaat met een onbehaaglijk maar treffend kil gevoel.

Beeld IFFR

Een filmfestival is een zegen en een vloek in één op het moment dat je probeert een oordeel te vellen met stembiljet in de hand. Hoe vergelijk je nu een film als Ace Attorney, waarna honderden mensen de zaal schaterend verlieten met Shame, een verhaal dat je achterlaat met een onbehaaglijk maar treffend kil gevoel?

In de film van Steve McQueen worden we meengenomen in de belevingswereld van Brandon, sterk neergezet door Michael Fassbender. Al in de eerste scène wordt dik aangezet waar deze om draait. Seks. We maken nog eerder kennis met zijn geslachtsdeel dan met zijn gezicht, en de identiteit van de hoofdpersoon is neergezet. Hoeren, porno, gewillige vrouwen in New Yorkse clubs en extreem veel masturbatie.

Brandons getrouwde baas gaat maar wat graag met ‘m op stap om zijn seksuele frustraties te botvieren op alles wat voorbij komt. Hij slaagt daar bij slechts één vrouw in: de onverwacht aangewaaide zus van Brandon. Sissy is een zwervende zangeres en trekt plots bij haar broer in, naar eigen zeggen omdat ze nergens anders heenkan. Ze dringt op eigen houtje het sekspaleis van haar broer binnen en voor het eerst lijkt hij zich betrapt te voelen. Zonder contact met haar te maken gaat hij op zoek naar een ontsnapping.

Er worden geen gevoelens van de hoofdpersoon expliciet gemaakt, omdat hij niet lijkt te willen dat ze er zijn. De onbehaaglijke betekenisloosheid van een leven zonder liefde dringt zich aan de kijker op, om je vervolgens niet los te laten. Een leven dat in New York, de stad waar alles kan maar waar niemand zich verantwoordelijk voor je voelt, verraderlijk op de loer ligt. Met een tergend langzame en melancholische versie van Frank Sinatra’s New York New York legt Sissy die frustratie bloot.

Sissy weet zich wel te uiten, zoekt contact met haar broer maar krijgt geen gehoor en voelt zich tot het uiterste gedreven. Shame weet aan je te kleven en laat je nadenken over de immer gecompliceerde relatie die mensen hebben met seks. En vooral over de enorme afstand die er kan zijn tussen mensen. In een levende stad waar mensen eigenlijk niet om elkaar heen kunnen, weet ook seks geen leegte op te vullen. Een film die een evenhoog oordeel verdient als een hilarisch en verrassend Japans kunstwerk, dus dat stembiljet is met een gerust hart ingeleverd.

    • Annemarie Coevert