Rehn laat geen twijfel: bezuinigen is nodig

De boodschap van Europees Commissaris Olli Rehn is duidelijk. Recessie of niet, het Nederlandse tekort moet terug tot hooguit 3 procent. „Grote tekorten brengen de stabiliteit in gevaar.”

EU Enlargement Commissioner Olli Rehn (R) and Croatian Prime Minister Ivo Sanader smile at the beginning of their meeting in Zagreb November 12, 2008. REUTERS/Nikola Solic (CROATIA) REUTERS

Hij heeft sinds het WK Voetbal in 1974 Nederland in zijn hart gesloten, voetbalde jarenlang met rugnummer veertien en bewondert al sinds zijn studententijd de rekenmeesters bij het Centraal Planbureau.

Eurocommissaris Olli Rehn (economische en monetaire zaken) leek tijdens zijn bezoek aan Nederland een thuiswedstrijd te spelen. Toch hoeft niemand op clementie van de Fin te rekenen. Hij komt op een politiek gevoelig moment. Nederland moet volgend jaar hoe dan ook zijn begrotingstekort onder de 3 procent van het bruto binnenlands product hebben. „Niet zozeer omdat dit moet van de Europese Commissie, maar vooral in het belang van uw land”, zei hij gisteren tegen zijn Nederlandse gehoor. „Uw land heeft een lange traditie van een goed beheer van de publieke financiën.”

Rehn (59) sprak gisteren met premier Rutte, minister De Jager (Financiën) en had vervolgens een openbare bijeenkomst met leden van de Tweede Kamer. Bezuinigt Nederland zijn economie niet stuk, was een vraag, als het volgend jaar meer dan 7 miljard euro extra moet snoeien?

Volgens Rehn moet een herstel van vertrouwen in het economisch beleid centraal staan. Dan kan de huidige „milde recessie” snel overwonnen zijn. „De grote tekorten brengen de financiële stabiliteit in gevaar. Voor de tweede helft van dit jaar is economische groei weer mogelijk. De recessie hoeft niet lang te duren als alle lidstaten de juiste maatregelen nemen”, zei de eurocommissaris.

Eind februari komt de Europese Commissie met de vooruitzichten voor de 27 EU-lidstaten, waarvan er slechts drie hun zaakjes (begrotingstekort onder de 3 procent, staatsschuld maximaal 60 procent) volledig op orde hebben. Alleen die drie landen (Zweden, Luxemburg en Estland) mogen wat Rehn betreft een economisch stimuleringsbeleid voeren, bij de rest moet de hand op de knip. Een maand na de Europese voorspellingen volgen de prognoses van het Centraal Planbureau en die bepalen de omvang van de extra bezuinigingen voor Nederland. Combineer die bezuinigingen met structurele hervormingen, zo adviseerde de Fin de slechts vijf aanwezige Kamerleden. Partijen als het CDA, PVV, SP en ChristenUnie deden niet mee aan het debat.

Later op de dag, in een speech aan de Haagse Hogeschool, vertelde Rehn niet voor de eerste keer geconfronteerd te worden met een grote vertrouwenscrisis. Begin jaren negentig was hij medewerker van de Finse premier toen zijn vaderland aan de rand van de afgrond stond. „De economie kromp destijds met 8 procent, er was een bankencrisis en Finland bekleedde destijds de derde plaats op de obligatiemarkt: alleen de Wereldbank en de Europese Investeringsbank trokken meer leningen aan.” Door te bezuinigen en te hervormen is Finland nu een van de weinige landen in Europa met een triple A-status, zei Rehn.

Favoriete uitspraak van Rehn is practice what you preach – doe zelf wat je anderen voorhoudt – en dat motto kan op Nederland van toepassing worden. Met name minister De Jager heeft bij andere landen erop aangedrongen zich aan de Europese spelregels te voldoen. En mede op aandringen van Nederland heeft Rehn steviger bevoegdheden gekregen om landen op hun vingers te tikken. België en Hongarije moesten recentelijk hun begrotingshuiswerk overdoen. De Jager noemde het eerder „ondenkbaar” dat Nederland niet aan de regels zou voldoen.

Los van het begrotingstekort kijkt Brussel naar zogeheten economische onevenwichtigheden. Daarbij valt vooral de Nederlandse schuldenberg bij particulieren (hypotheken) op. Rehn: „Als onderdeel van ons economisch toezicht kijken wij daar ook naar.” Of dat leidt tot Brusselse maatregelen is nog onduidelijk.

Rehn liet gisteren weten niet aan de wil van Nederland te twijfelen om te bezuinigen als dat nodig is. Dat in een deel van de Tweede Kamer even het idee bestond dat hij enige ruimte liet rond het maximale tekort van 3 procent, moet volgens hem het gevolg zijn van miscommunicatie, zei hij later. „Ik dacht dat ik zeer duidelijk was geweest.”

    • Erik van der Walle