President Soedan ‘voorziet oorlog’ met Zuid-Soedan over olieconflict

Caption: Workers at the Petrodar oil concession flush out the remaining oil prior to a shutdown on oil production by South Sudan, on January 29, 2012. The new nation has accused its neighbor Sudan of "stealing" southern crude that runs through a pipeline to a northern port, sparking tensions between the two countries. UN chief Ban Ki-moon said today a crisis between former enemies Sudan and South Sudan has become a major threat to regional peace and security. South Sudan split from Khartoum in July after decades of war, but key issues remain unresolved, including a furious row over pipeline transit fees to transport the South's oil to port in the rump state of Sudan. AFP PHOTO / Hannah McNeish Werknemers zetten een oliepomp in Zuid-Soedan stil na verdenkingen dat Soedan olie steelt van zijn buurland. Foto AFP / Hannah McNeish

De Soedanese president Omar al-Bashir, die internationaal gezocht wordt voor genocide, voorziet een mogelijkheid dat de spanningen met het in juli afgescheiden Zuid-Soedan kunnen uitlopen op een oorlog.

Dat zou Bashir gezegd hebben op de Soedanese staatstelevisie, meldt persbureau Reuters. Volgens hem heeft het regime in Zuid-Soedan de olie-toevoer naar het noorden stilgelegd om zijn regering te laten vallen. Bashir eist onmiddellijk de aanvoer van 74.000 olievaten per dag.

De Zuid-Soedanese president Salva Kiir zette de aanvoer naar het noorden stil omdat hij Khartoum ervan verdenkt meer olie af te tappen dan in een in 2005 gesloten vredesverdrag is vastgesteld. Olieminister Stephen Dheiu Dau constateerde recentelijk dat er vierduizend olievaten per dag verdwenen uit een afgelegen olieveld aan de grens en beschuldigde Soedan van diefstal.

Onze correspondent Koert Lindijer beschreef de hoog opgelopen ruzie woensdag in NRC Handelsblad:

Na de scheiding tussen Noord- en Zuid-Soedan, vorig jaar juli, is er vrijwel op geen enkel terrein overeenstemming bereikt over de verdeling van de boedel. Driekwart van de oliebronnen kwam in het zuiden te liggen, maar de infrastructuur bevindt zich in het noorden. De olie-industrie wordt goeddeels gerund door noorderlingen, zuiderlingen ontbreekt het aan expertise. Khartoum eist 32 dollar per vat voor het gebruik van de pijpleiding, Juba wil 70 dollarcent betalen. (Noord-)Soedan is voor 45 procent van zijn inkomsten afhankelijk van olie en nu het sinds de scheiding nog maar 150.000 vaten produceert, maakt de economie een diepe val. De regering hoopte het verlies op te vangen door naar internationale maatstaven exorbitant hoge transferkosten te eisen. Zuid-Soedan heeft zich verzekerd van steun van buitenlandse olie-experts bij de onderhandelingen. Deze professionele adviseurs zijn erin geslaagd om een akkoord met de oliemaatschappijen te sluiten. Zij kopen de olie aan de pomp in het zuiden en nemen de transferkosten op zich. Khartoum nam hiervoor wraak door aan het einde van de pijpleiding in Port Sudan Zuid-Soedanese olie ter waarde van 850 miljoen dollar in te nemen. Hoewel deze olie in feite al eigendom van de oliemaatschappijen is, noemde de Zuid-Soedanese president Salva Kiir dit „diefstal bij daglicht”.

Nadat onderhandelingen over het gebruik van de bestaande olie-infrastructuur mislukten, kaapte Khartoum enkele ladingen olie. Zuid-Soedan kan alleen maar olie exporteren door deze door Noord-Soedanese olieleidingen naar havenstad Port Soedan te vervoeren. De relatie tussen de twee landen staat zwaar onder druk mede door een grensconflict afgelopen zomer. Lindijer:

Het escalerende conflict over olie is slechts een van de vele disputen over de boedel. Over de status van het omstreden grensgebied Abyei, sinds vorig jaar bezet door het Noord-Soedanese leger, de loop van de grenzen en de verdeling van de schulden bestaat geen enkele eenstemmigheid. Oorlogen in de grensgebieden Blue Nile en de Nubabergen gooien ook nog olie op het vuur. De Verenigde Staten werken in het geheim aan een grote, illegale voedseloperatie in deze twee gebieden. Khartoum verzet zich tegen zo’n operatie die vanaf Zuid-Soedanees grondgebied zou moeten plaatshebben.

Diplomaten die volgende week nieuwe onderhandelingen tussen Soedan en Zuid-Soedan begeleiden verwachten dat een compromis moeilijk te bereiken zal zijn. Zij vrezen dat het conflict uitmondt in geweld. Mogelijk heeft China, de grootste afnemer van Soedanese olie, de meeste kans om de onderhandelingen te ondersteunen.

    • Hans Klis