Niemand weigert Apple als klant

Het einde van de twaalfurige werkdag in ‘Foxconn City’ in Shenzhen. Foto Bloomberg

‘Designed by Apple in California, assembled in China’. Dat staat met kleine lettertjes op de achterkant van alle 15 miljoen iPads en 37 miljoen iPhones die het afgelopen kwartaal verkocht werden. De enorme vraag naar mobiele gadgets maakt Apple tot het meest winstgevende bedrijven van dit moment: per kwartaal een spectaculaire 13 miljard dollar winst op 46 miljard omzet.

Het zijn marges waar andere hardwarefabrikanten alleen van kunnen dromen. Dat ligt niet alleen de glimmende gadgets zelf of Apples marketingmachine. Het gaat om strakke logistieke processen en vooral: massale inkoop van onderdelen en arbeidskracht.

Omdat Apple grote aantallen bestelt, laten leveranciers zich graag het vel over de oren trekken in wurgcontracten. Niemand weigert een opdracht van Apple, als dat jarenlange omzet garandeert. Twee jaar geleden ontstond nog schaarste in de chipmarkt omdat Apple zo massaal had ingekocht. Dat agressieve inkoopbeleid had meerdere voordelen. Het hield de prijzen voor Apple laag, en joeg tegelijk de prijzen voor andere afnemers op.

Maar er is wel een probleem: al zijn de meeste delen van het productieproces van de onderdelen geautomatiseerd, de telefoons en tablet pc’s moeten grotendeels met de hand in elkaar geschroefd worden. Door arbeiders die onder beroerde omstandigheden werken, en dat levert Apple al enkele jaren negatieve publiciteit op.

Vorige week publiceerde Apple een inspectierapport van 2011, waarin het voor het eerst de namen van zijn leveranciers bekendmaakte. Dat is ongebruikelijk in de technologiesector. En zeker voor Apple, dat notoir geheimzinnig doet over zijn productieprocessen. In het rapport staat dat er van de 229 onderzochte leveranciers, 93 hun arbeiders te lang lieten werken: werkweken van meer dan 60 uur, al dan niet met een rustdag. De helft van alle leveranciers betaalden overwerk niet of te weinig uit. Vijf fabrieken hadden minderjarig personeel in dienst. Uiteindelijk verbrak Apple de contracten met een leverancier. Welke dat is, maakt het bedrijf niet bekend. De contracten met de andere overtreders worden niet verbroken, omdat het management daar beterschap beloofde.

Apple wil de Foxconn-kwestie de wereld uithelpen. Imago is alles voor het bedrijf (en bepaalt een groot gedeelte van de meerprijs van het relatief dure merk). Het Apple-logo moet smetvrij blijven, bleek al uit de succesvolle campagne die Greenpeace een paar jaar geleden voerde. De actiegroep wist Apple te dwingen om snel te stoppen met het gebruik van milieu-onvriendelijke stoffen in zijn gadgets en verpakkingen.

Het inspectierapport over de omstandigheden bij leveranciers had een einde moeten maken aan de negatieve publiciteit rondom de uitbuiting van Chinese arbeidskrachten. Maar dat lukt niet: er is nog te weinig verbeterd. Afgelopen week verschenen kritische reportages in The New York Times en zond NPR, de Amerikaanse publieke radiozender, een documentaire over de Foxconn-fabrieken uit. Hoezeer Apple er ook op hamert dat kinderarbeid en werkweken van 60 uur of langer niet zijn toegestaan, die eisen zijn nog niet doorgedrongen tot de werkvloer.

In Amerika worden vragen gesteld over Apples productieketen. Waarom wordt er geen iPhone of iPad binnen de landsgrenzen gefabriceerd? Maar de meeste elektronicabedrijven kiezen voor zo’n constructie: zelf ontwerpen, elders laten bouwen. Zonder de inzet van Chinese handen kun je domweg geen concurrerende massaproducten maken.

Een boycot van Apple-artikelen heeft dan ook niet zoveel zin. De kans is groot dat een gadget van een ander merk onder dezelfde omstandigheden in elkaar is geschroefd. Er staat voor Apple ook te veel op het spel om over te stappen op een andere leverancier. Dat veroorzaakt onzekerheid in het productieproces, en zou de introductie van een nieuwe versie van de iPhone of iPad in gevaar kunnen brengen. Afgelopen kwartaal waren de smartphones al niet aan te slepen wegens beperkingen in het productieproces.

Maar Apple is, juist door zijn dominante positie op de elektronicamarkt, wel de enige partij die de macht heeft om iets aan de beroerde situatie van zijn arbeiders te doen. Het zou een mooie bestemming zijn voor een deel van de 100 miljard dollar die Apple nu in kas heeft.