Madame Bovary & The City

Vrouwen wachten eindeloos op Mr. Big. En dat is ook beter dan een verplicht huwelijk met een sukkel.

De natuur is wreed, maar cultuur is soms wreder. Door feminisme en emancipatie zijn vrouwen veranderd in succesvolle advocaten, dokters en journalisten die ’s avonds alleen in bed liggen met een bak Ben & Jerry’s en een aflevering van Sex & The City (of ze zijn alvast met hun vibrator begonnen). Een date ligt in het verschiet met een verlegen, bebrilde en niet echt knappe dertiger van lexa.nl.

Waren ze Madame Bovary, dan zouden ze al met zo’n type zijn getrouwd, een onmogelijke liefde met een ander zijn begonnen en arsenicum hebben ingenomen. Nu liggen alle opties nog open. Het kan nog. Maar de tijd tikt weg. En wij mannen? Wij maken onszelf wijs „dat we er alleen maar beter op worden”. Ondertussen is iedereen ongelukkig.

Dit is een reden waarom de Franse schrijver Michel Houellebecq vrijwel alles verfoeit wat mei 1968 ons heeft gebracht: de seksuele revolutie, vrije seks, het eindeloos uitstellen van de definitieve partnerkeuze. Volgens hem blijven velen van ons eenzaam en ellendig achter, terwijl het geluk wordt verdeeld volgens de wetten van de vrije markt: iedereen heeft als potentiële sekspartner een marktwaarde die zijn of haar succes op de liefdesmarkt bepaalt. De slachtoffers van dit systeem zijn, vooral in Houellebecqs vroege werk, de eenzame IT’ers die in een buitenwijk wonen en elke avond een magnetronmaaltijd eten en een pornofilm kijken.

Al snel verschijnt bij Houellebecq de vrouwelijke variant, die mogelijk nog treuriger is. Haar ellende is onherroepelijk. Zij nadert de veertig en weet dat het met haar is gedaan.

Iedereen, man of vrouw, wil nu langer rondneuzen op de relatiemarkt en wordt kieskeurig. Dat pakt voor vrouwen ongunstiger uit dan voor mannen, die ook na hun vijfendertigste nog jaren van vruchtbaarheid voor zich hebben liggen. Je ziet het terug in advertenties van datingsites: ‘Vrouwenoverschot, mannen gratis inschrijven!’. Maar waarom zou een leuke man van 38 een vriendin van 38 willen, als hij er ook een van 28 kan krijgen?

Er schijnt een overschot aan jonge vrouwen te zijn in de grote steden (zie kader). Nu heb ik de klacht dat er te weinig mannen zijn nog nooit gehoord. Wel de klacht dat er zo weinig leuke mannen zijn. Maar wat is een leuke man? Vrouwen zijn te kritisch en wachten te lang op Mr. Big – deze laatste moet tegelijk als macho hun vrouwelijke instinct prikkelen en als lulletje rozenwater hun feministische inborst plezieren. Zie de vrouw van nu: ze wil een sterke, cafeïnevrije caffè latte met romige, magere melk en versgemalen fairtrade koffiebonen, maar nee, haar Blackberry gaat af, nee laat maar, sorry.

Voor de mannen geldt: de Charles Bovary van nu sukkelt op Relatieplanet, terwijl een leuke man de vrouwen voor het uitkiezen heeft. In mijn eigen omgeving – ik ben een jonge, hoogopgeleide man die in de hoofdstad woont – ken ik zelfs gevallen die consensuele polygamie benaderen: een man van eind dertig die zo zeer in de smaak valt bij de dames dat hij er meerdere tegelijk kan hebben terwijl zij dit ook van elkaar weten. Het bevalt ze beter dan een vaste relatie met een minder aantrekkelijke man. Ook zij zijn immers modern, hoogopgeleid en onafhankelijk, dus ook zij hebben bindingsangst.

Is er een uitweg uit de door deze vrijheid gebrachte narigheid? In Plateforme beschrijft Houellebecq het sekstoerisme als mogelijkheid voor westerse mannen om aan hun trekken te komen. Zij hebben geen zin meer om een vrouw te moeten versieren, ze willen gewoon seks. En ook de vrouwen zullen volgens Houellebecq steeds meer veranderen in carrièretijgerinnen die het tijdrovende spel van verleiding liever overslaan. Uiteindelijk zullen ook zij het eenvoudiger vinden te betalen voor seks.

Dat klinkt allemaal alsof we de verkeerde kant opgaan. Nog even en het ideaal van authentieke liefde is definitief afgeschaft. Dan is de mens, zoals Thierry Baudet onlangs schreef in een column voor NRC Handelsblad, veranderd in „een volkomen bevredigd, maar volkomen geïsoleerd individu” dat aan zijn trekken komt door een machine zoals het orgasmatron uit Woody Allens film Sleeper: een geavanceerde sekssimulator. Het antwoord ligt niet in een terugkeer naar ouderwetse waarden: er is geen weg terug, geen ongedaan maken van de keuzevrijheid van het moderne leven en het constante verlangen naar instantbevrediging.

Het aangaan van een gewone relatie wordt nu eenmaal steeds lastiger. Dat komt niet zozeer doordat mannen de markt bepalen, maar doordat vrouwen steeds meer op mannen lijken in wat ze willen: niet te snel settelen, nog even verder kijken. We hebben de vrijheid waarnaar we zo verlangden. En we zouden, als we eerlijk zijn, niets anders wensen: liever nog de vrijheid om eenzaam en ongelukkig te zijn, dan de plicht om gelukkig getrouwd te zijn. Vraag maar aan Madame Bovary.

Colin van Heezik is freelance journalist. Hij studeerde in Parijs aan het Institut d’études politiques en aan de École normale supérieure.

    • Colin van Heezik