Iemand liegt, maar is het de rechter of zijn ex-vriendin?

De voormalige rechters Hans Westenberg en Pieter Kalbfleisch worden vervolgd wegens meineed. Voor zover bekend is het voor het eerst dat dat gebeurt in Nederland. Hun vervolging houdt verband met de al jaren slepende Chipshol-zaak. Over een ruzie tussen zakenpartners, rechters die samen dineren, en de cruciale getuigenis van een voormalige geliefde.

Het belangrijkste deel van de grond waar de Chipshol-zaak om draait ligt in de zogenoemde Gouden Driehoek, een voor toekomstige vastgoedontwikkelingen belangrijk gebied, ingeklemd tussen Schiphol, snelweg A9 en Badhoevedorp. In dit gebied had Chipshol een omvangrijk stuk grond, waarvan een deel na een uitspraak van rechter Westenberg uiteindelijk is verkocht aan de luchthaven Schiphol. Chipshol Park en Highspeed Logistics Park zijn twee andere terreinen waar Chipshol vastgoed heeft gebouwd. Foto Hollandse Hoogte

Misschien had Pieter Kalbfleisch tot vorig jaar wel nooit meer aan zijn voormalige geliefde gedacht. Eind jaren 80 hadden ze bijna twee jaar een relatie. Hij was toen rechter op de rechtbank in Den Haag. Zij was er griffier. Maar dat was lang geleden. Hij was daarna getrouwd met een ander en inmiddels voorzitter van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Zij werkte nog steeds op de rechtbank.

Maar op 6 april vorig jaar keerde ze ineens terug in zijn leven. En ze bracht hem in grote problemen. Die dag legde ze voor de rechtbank in Utrecht in de zogeheten Chipshol-affaire een verklaring af over belangenverstrengeling en machtsmisbruik waaraan Kalbfleisch zich in zijn periode als rechter schuldig zou hebben gemaakt. En ze zei dat Kalbfleisch ook nog eens meineed had gepleegd in de verklaring die hij zelf eerder voor de rechtbank over de Chipshol-affaire had afgelegd.

Na de verklaring van de vrouw ontstond grote commotie. De Tweede Kamer vroeg opheldering van minister Verhagen (Economische Zaken) als verantwoordelijke voor de NMa. Een dag later stuurde de NMa de topman met verlof, een paar maanden voor zijn pensioen. Zo kon Kalbfleisch zich volledig richten op de beschuldigingen aan zijn adres, liet de NMa weten.

En nu heeft het Openbaar Ministerie besloten om Kalbfleisch daadwerkelijk te vervolgen voor meineed, net als zijn voormalig collega-rechter Hans Westenberg.

De zaak draaide om Chipshol, een bedrijf van vader en zoon Jan en Peter Poot dat grond rond de luchthaven Schiphol had gekocht. Ze hadden begin jaren 90 ruzie gekregen met hun zakenpartner Harry van Andel en legden hun geschil voor aan de rechtbank in Den Haag. Rechter Westenberg boog zich over de kwestie en besloot in het voordeel van Harry van Andel. Daardoor raakte Chipshol veel grond kwijt.

Vader en zoon Poot riepen na de rechtszaak dat rechter Westenberg niet deugde. Hoe het precies zat wisten ze toen nog niet, maar wel dat Westenberg hen bewust benadeeld had. Er waren weinig mensen die hen geloofden. Zulke complotten? Dat was iets voor bananenlanden. Maar vader en zoon Poot waren overtuigd van hun gelijk. Na de beslissing van rechter Westenberg in 1996 begonnen ze de ene na de andere juridische procedure om hun gelijk te krijgen.

In 2007 kreeg Jan Poot een anonieme brief die aan het weekblad Nieuwe Revu was gestuurd. „Het recht moet immers zegevieren”, stond er boven. In de brief stond waarom rechter Westenberg in 1996 in het nadeel van Chipshol had besloten. Het was een vriendendienst van Westenberg voor collega en vriend Pieter Kalbfleisch. Die was bevriend met Chipshol-tegenstander Harry van Andel en had Westenberg gevraagd het zaakje voor hem op te knappen.

Eind 2010 mochten vader en zoon Poot van de rechtbank in Utrecht verschillende oud-rechters en advocaten verhoren over de Chipshol-affaire. Zo wilden ze bewijzen verzamelen dat ze bewust waren tegengewerkt door rechters en dat er sprake van belangenverstrengeling was. Ook Westenberg en Kalbfleisch werden gehoord als getuige.

Maar vader en zoon Poot moesten het doen met de beschuldigingen uit de anonieme brief. En die werden door Westenberg en Kalbfleisch weggelachen. Lariekoek, zei Westenberg over de inhoud van de brief. „Als je op dit soort onzin een vordering probeert te bouwen, verdien je het niet daarin te slagen.” Of hij vrienden was met Kalbfleisch? „Ik ben een keer op zijn verjaardag geweest. Verder komen we niet bij elkaar over de vloer.”

Kalbfleisch was er in zijn verhoor ook duidelijk over. „Westenberg en ik zijn altijd goede collega’s geweest, maar we hadden geen speciale vriendschap. Hij is geloof ik één of twee keer bij mij over de vloer geweest. Toen hij een nieuw huis had in Den Haag ben ik op zijn housewarming geweest. Verder gingen wij privé niet met elkaar om. We hadden ook zeg maar andere leefwerelden of netwerken.”

Een paar maanden later veranderde alles. De anonieme briefschrijver had zich gemeld. Ze wilde anoniem blijven, maar de rechtbank in Utrecht besloot dat ze vanwege het grote belang en de mogelijke misstanden binnen de rechterlijke macht in het openbaar haar verhaal moest vertellen. Daar stond ze dan, april vorig jaar. Een keurige vrouw, een jaar voor haar pensioen. Ze herhaalde nu onder ede wat ze jaren daarvoor al in de anonieme brief had geschreven. Hoe Kalbfleisch geregeld had dat Chipshol de zaak bij rechter Westenberg verloor.

Ze vertelde dat Kalbfleisch op een dag opgewonden haar kamer binnenkwam op de rechtbank in Den Haag. „Hij had net een telefoontje van Van Andel gekregen. Die had gezegd dat hij grote ruzie had gekregen.” Kalbfleisch was op zoek naar Westenberg. Twee dagen later vroeg ze aan Kalbfleisch of hij Westenberg nog had gesproken. „Hij zei dat hij Westenberg gevraagd had, als er een zaak van zou komen, om deze te doen. Dit ging om de zakelijke belangen van Van Andel en de grond rond Schiphol.” Uit die toelichting begreep de vrouw dat „beïnvloeden de bedoeling” was. „Kalbfleisch heeft aan Westenberg verteld over de belangen die speelden bij Van Andel en gevraagd of hij de zaak wilde doen.”

Haar verhaal stond lijnrecht tegenover dat van Kalbfleisch. En dus heeft een van hen gelogen, onder ede. Sindsdien deed de rijksrecherche onderzoek naar Kalbfleisch wegens meineed. Tegen Westenberg liep dat onderzoek al, na aangifte door de familie Poot in 2009. Nu heeft het Openbaar Ministerie besloten Kalbfleisch en Westenberg te vervolgen wegens meineed.

Uit nieuwe verhoren, van collega’s en partners van overleden rechters, zou zijn gebleken dat de twee rechters samen met andere magistraten jarenlang een eetclubje hadden en elkaar regelmatig zagen. Er was dus wel degelijk een speciale vriendschap.

En dus moeten de twee voormalige rechters opnieuw voor de rechter verschijnen. Nu als verdachte. Kalbfleisch liet vanochtend weten zich „totaal niet te herkennen§ in de beschuldigingen, het is daarom goed dat de rechter zich nu over de zaak gaat buigen”.

    • Marcel Haenen
    • Tom Kreling