De mooie metafoor van kapot-is-nog-beter

The Sochi Project: Safety First. € 35,00 ***

Het is waarschijnlijk een van de ergste dingen die je als reizend fotograaf kan overkomen: het analoge filmrolletje dat thuis onherstelbaar is verwoest. Zoiets overkwam de fotograaf Rob Hornstra. Hij en schrijver Arnold van Bruggen troffen op hun reis door de stad Grozny, in de Tsjetsjeense deelrepubliek van Rusland, vele x-ray scanners en ontdekten bij thuiskomst hoe het gemaakte werk verwoest was door lichtstrepen die door alle foto’s heen liepen. De beweging van de lampen in de scanners maakt vaak golvende lichtstrepen op het beeld.

Het zal dan ook even hebben geduurd voordat Hornstra en van Bruggen ontdekten dat juist die lichtzwemen de essentie van het verhaal waren. De Tsjetsjeense oorlogen lijken volledig uit het straatbeeld gewist en alleen de hoeveelheid beveiliging en x-ray scanners op straat verraden dat er ook andere tijden zijn geweest. De foto’s tonen het dagelijks leven dat gewoon lijkt, maar waar nog altijd de schaduw van de recente oorlogen overheen hangt. Het enig voelbare is door de scanners zichtbaar geworden.

Dit inzicht en het vermogen om van het verwoeste werk de kern van het beeldconcept voor een boek te maken, toont de professionele kwaliteit waarmee Hornstra en Van Bruggen al een paar jaar aan The Sochi Project weten te werken. Tegelijk zijn ze iets te eerlijk door er geen doekjes om te winden dat dit boek is gemaakt om geld binnen te halen zodat ze The Sochi Project weer even vooruit kunnen financieren. Het is slim als het ze op deze manier lukt om weer geld binnen te halen, maar ik was toch liever in de waan gelaten dat het puur een artistiek juweeltje was. De foto’s zelf zijn bijna onbelangrijk geworden, de vondst van de kapot-is-nog-beter-metafoor des te belangrijker. En ook daarvoor wil ik betalen.