Bulgaarse bisschoppen werkten voor geheime dienst

Ruim twintig jaar na de val van het communistische regime is de geest van toen helemaal terug in Bulgarije. De publicatie van lijsten van voormalige medewerkers van de geheime dienst, de Darzjavna Sigurnost, brengt bisschoppen en ambassadeurs in grote verlegenheid. Ook de huidige ambassadeur van Bulgarije in Nederland staat op de lijst.

De meeste ophef gaat over de kerk. Maar liefst elf van de huidige vijftien belangrijkste bisschoppen van de Bulgaarse orthodoxe kerk blijken in het verleden voor de geheime dienst te hebben gewerkt.

Die medewerking was vrijwillig, zei een lid van de parlementaire commissie die de lijst publiceerde. Eigenbelang was daarbij een belangrijke drijfveer. Priesters gingen ervan uit dat samenwerking met de geheime dienst goed zou zijn voor hun carrière. In enkele gevallen hebben orthodoxe priesters geld gekregen voor hun informatie. Maar dat was geen gewoonte.

De metropolieten speelden informatie door aan de Zesde Afdeling van de staatsveiligheidsdienst, verantwoordelijk voor het in kaart brengen van en het optreden tegen ‘politieke subversie’. Ze zouden geen tips hebben gegeven over leken, maar de geheime dienst hebben ingelicht over wat er speelde binnen de Bulgaars-orthodoxe kerk, met name over geestelijken die zich kritisch uitlieten over het regime. Tot veler verrassing staat de 97-jarige patriarch Maxim, die al in 1971 is benoemd, niet op de lijst van collaborateurs met de geheime dienst.

Van verschillende kanten, ook die van de lagere geestelijkheid, worden de elf bisschoppen die voor de geheime dienst werkten, opgeroepen om af te treden, of op zijn minst berouw te tonen. „De Bulgaren proberen hun verleden onder ogen te zien op een manier die geen enkele voormalige Sovjet-staat heeft gedaan”, schreef de Bulgaarse blogger ‘Geoconger’.

Bisschoppen zijn in principe voor het leven benoemd, maar ambassadeurs kunnen worden vervangen. De Bulgaarse regering heeft vorige week 24 nieuwe ambassadeurs benoemd, in een lang uitgestelde zuivering van de diplomatieke dienst. Zo krijgen onder andere de EU, het Verenigd Koninkrijk, Italië en de Verenigde Naties een nieuwe ambassadeur. Op de lijst van spionnen voor de Darzjavna Sigurnost staan 37 zittende ambassadeurs.

Onder hen is ook de Bulgaarse ambassadeur in Den Haag, Zlatin Trapkov. Een woordvoerder van het Bulgaarse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat Trapkov wordt vervangen, maar schrijft in een e-mail dat dit gebeurt omdat Trapkovs ambtstermijn al enige tijd was verstreken.