Boek waait weg, man waait weg

Terwijl hoog boven ons Doeschka Meijsing en Wislawa Szymborska elkaar een welverdiende borrel inschenken – het is wonderlijk hoe de dood ineens twee schrijvers met elkaar verbindt – zie ik op mijn beeldscherm een man rustig op zijn veranda zitten lezen. Naast hem wankelt een manshoge stapel boeken. Dan steekt er een stevige wind op. Boek waait weg, man waait weg, huis waait weg. Terwijl het huis door het luchtruim tolt, klautert de man over het dak in een ultieme poging om zijn boek van de rand te plukken.

‘The Fantastic Flying Books of Mr. Morris Lessmore’ is een animatiefilm. Dat is maar beter ook, want zo kan dit verhaal goed aflopen: de man landt zacht, net als zijn wandelstok, zijn boek en zijn hoed. Hij belandt in een huis dat wordt bewoond door levende boeken: ze hebben dunne pootjes en vliegen als vogels, flappend met hun bladzijden. De kaften hangen aan kleerhangers. De man wordt begeleid door één boek, dat zijn vriend is: Humpty Dumpty, u weet wel: ‘Humpty Dumpty sat on a wall/ Humpty Dumpty had a great fall/ and all the king’s horses / and all the king’s men / could not put together / Humpty Dumpty again’. Het klinkt vrolijk, maar als je er over nadenkt is het een vreselijk verdrietig gedicht.

Dat klopt ook wel weer. Want de grote liefde voor het fysieke boek die uit het voor een Oscar genomineerde filmpje spreekt, heeft iets funerairs. Net als uit de mededeling van Dave Eggers dat hij weer gewone brieven gaat schrijven of de kleine boekenkasthype die Alexander MacCall Smith in Engeland heeft ontketend, waar men elkaar op Facebook bestookt met boekenkastfilmpjes en boekenkastwetenswaardigeden – zolang het nog kan. ‘Wat ik hier heb staan heb ik niet alleen gelezen, het is mij ook behoorlijk heilig, het vormt een onontbeerlijke entourage’, zei Jan Siebelink dinsdag in De Volkskrant over zijn boekenkast. Bij een volgende generatie zit al die literatuur in een wolk bits en bytes waar even weinig aan te voelen valt als aan een mensenbrein.

Dus toch: wie kijkt er vanavond naar de boekenkast van Wislawa Szymborska? Staan daar de honderden ‘onbesproken boeken’ waar zij over schreef in haar reeks Onverplichte lectuur, de boeken waarvan ze wist dat niemand anders erover zou schrijven? Haalt er wel iemand elke dag even een boek uit de kast van Doeschka Meijsing? Kan die plank voor plank op de foto worden gezet – voor de opkoper komt?