Voorspel Elfstedentocht gaat door, wekenlang

Arie Kleijwegt en Reinier Paping bij de Elfstedentocht van 1963.

Met nog meer spanning dan naar de Elfstedentocht kijk ik uit naar een ander huzarenstukje: hoe gaat de televisie het voor elkaar krijgen om dit onderwerp wekenlang dagelijks op de agenda te laten staan?

De wereld draait door (VARA) weert zich kranig, het moet gezegd. Op de eerste dag dat het een beetje vroor, werden meteen de komische kanonnen Erik Hulzebosch en Erben Wennemars afgeschoten, beiden al zo strak als een veer.

Dag twee zorgde tafelheer en vegetariër Jort Kelder voor politieke opschudding door de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden op te roepen om oranje sponsormutsen van een rookworstfabrikant vooral geen kans te geven op de grote dag.

Dag drie (één marathon op natuurijs achter de rug, een paar centimeter op sommige ijsbanen) was het tijd voor nostalgie. Zoals ik de Brits-Franse politicoloog Catherine Fieschi deze week hoorde zeggen: we leven in sepia tijden, dus werden de archieven geopend en televisieregisseur Rudolf Spoor, in 1963 present op de brug van Bartlehiem, gevraagd om die aan tafel te becommentariëren.

Later op de avond zond de KRO de ingelaste televisiepremière uit van Steven de Jongs speelfilm Dehel van ’63 (2009), maar de documentaire beelden waren beter. Wat wel opviel, was de prominentie van de filmbeelden uit het Polygoonarchief. Spoor legde uit hoe groot de opwinding was dat die logge 35mm camera’s een deel van de race per auto konden volgen en al een dag later de beelden ontwikkeld en afgedrukt waren, zodat ze nog dezelfde week in de bioscoop te zien zouden zijn. Lachen om dit postkoetstempo, maar intussen bestaan die filmbeelden nog steeds en is er van de televisie-uitzending nu slechts een klein deel beschikbaar op beeldband.

We zagen NTS-verslaggever Arie Kleywegt worstelen met de draad van zijn microfoon, terwijl hij een achterblijver naar zijn naam vroeg. Er bestaan dvd’s met historische registraties van de Tocht der Tochten, maar hoe zou dat eventueel in 2012 gaan, zonder celluloid en zonder tape? Worden al die digitale beelden eigenlijk wel zo bewaard dat ze over een halve eeuw nog zichtbaar gemaakt kunnen worden?

Ook in De wereld draait door vertelde Coen Verbraak over zijn driedelige terugblik op het oeuvre van Kees van Kooten en Wim de Bie. Nog niet zo lang geleden vonden die bij de VPRO dozen met duizenden tapes van niet uitgezonden opnamen: bloopers, ongebruikte takes, bewijzen dat ook de feilloze Kees en Wim wel eens iets over moesten doen.

Over vijftig jaar zal niemand zo’n doos vinden van Jeroen en Dennis of Paul en Owen. Wat je niet direct gebruikt, wordt digitaal zelden bewaard, in principe.

    • Hans Beerekamp