Unlike

Facebook is een hype

Een beursgang is het moment waarop de slimme investeerders vertrekken en het ‘domme geld’ arriveert. Want de grootste winst wordt gemaakt door vroege risico-investeerders en zakenbanken die al eerder instapten. In de wandelgangen wordt Facebook een money machine genoemd. Dat geldt ook voor zakenbank Morgan Stanley, die de beursgang regelt: deze verdient zo’n half miljard dollar aan de klus. Op het toppunt van de vorige internethype, rondom 2000, gingen technologie-aandelen vele malen over de kop, om vervolgens in rook op te gaan. Van zo’n enorme stijging is nu nog geen sprake. Als je kijkt naar de andere internetbedrijven die in het afgelopen jaar naar de beurs gingen, lijkt het onwaarschijnlijk dat de waarde van Facebook-aandelen meteen een spurt zal maken. De koersen van LinkedIn, Groupon en Zynga (de spellenmakers die meeliften op de populariteit van Facebook) zijn amper van hun plaats gekomen of zelfs gedaald.

Sociale netwerken zijn onvoorspelbaar

Aandeelhouders willen dat Facebook groeit, terwijl het zijn groeispurt al achter de rug heeft. Dat betekent dat de opbrengst per gebruiker omhoog moet, oftewel: meer advertenties op je Facebook-pagina. Het is de vraag of gebruikers dat pikken. Ze klagen nu al over privacy-schendingen of over het ongevraagd doorsturen van gegevens naar vrienden.

De groei in de VS vlakt af maar Facebook kan buiten de VS en Europa nog deelnemers winnen. Om internationaal te slagen zal het beleid aangepast moeten worden – Twitter doet het ook door per land tweets te gaan filteren. In Azië, waar de helft van alle internetters woont, is Facebook niet overal populair en in China is het zelfs verboden.

De concurrentie van andere sociale netwerken groeit. Google+ ontwikkelt zich tot een serieus alternatief. Google heeft veel geld om het Facebook lastig te maken en is ook nog eens marktleider in smartphones, zoekmachines en online video.

De database gaat aan banden

Het meest concrete gevaar voor Facebook: overheden stellen strengere eisen aan de manier waarop het sociale netwerk de data van zijn deelnemers bewaart en gebruikt. Facebook moet bijvoorbeeld gegevens wissen als de gebruiker dat wil – in feite een onmogelijke opgave als je bedenkt hoe complex alle 845 miljoen Facebook-gebruikers met elkaar verbonden zijn.

Facebook ging regelmatig te ver bij het hengelen naar data – het speelde bijvoorbeeld ongevraagd persoonlijke gegevens door naar adverteerders. Het bedrijf maakt afspraken met de Amerikaanse en Europese privacy-autoriteiten, maar moet zijn systemen aanpassen en controles toestaan.

In december verscheen een rapport van een dataprotectiecommissie dat bewijst dat gebruikers met de standaard-instellingen van Facebook te veel blootgeven. Het bedrijf heeft beloofd daar de rem op te zetten. Maar minder delen is tegen de filosofie van Facebook.

Nog meer advertenties?

Advertenties op maat zijn de heilige graal van de interneteconomie. Advertenties bij zoekopdrachten zijn succesvol omdat de internetters zelf actief op zoek gaan naar informatie. Vandaar het succes van Google. Maar ga je ook zo enthousiast klikken op de advertenties van Facebook? Analisten wijzen erop dat intensief adverteren op Facebook zich nog moet bewijzen. De commerciële mededelingen maken onderdeel uit van een overdosis informatie – en nu al bezwijken de Facebook-pagina’s onder alle meldingen van vrienden.

De Facebook-cultuur, met al z’n ‘likes’, roept ook tegenreacties op. Het risico bestaat dat je wereldbeeld wat beperkt wordt door alleen berichten te lezen die door je vrienden geselecteerd zijn, omdat ze iets leuk vinden of leuk gevonden willen worden. Hoogste tijd voor een unlike-knop, vinden sommigen. Maar dat draagt niet bij aan de doorgaans positieve sfeer op Facebook.

Blijft Zuck de baas?

Mark Zuckerberg maakte Facebook groot en geniet veel respect. Maar is hij ook degene die kritische aandeelhouders te woord kan staan en vragen over nieuwe functies of winstcijfers met charme kan pareren? Spreken in het openbaar is duidelijk niet zijn hobby.

Aan de andere kant heeft ‘Zuck’ wel een inspirerende visie op het sociale web. Wie weet kiest Facebook voor een Google-constructie, waarbij de beide oprichters de dagelijkse leiding van het bedrijf de eerste jaren overlieten aan een topman. Dat zou Sheryl Sandberg kunnen zijn, de huidige operationeel directeur van Facebook.

    • Marc Hijink