Steenrijk worden met een gratis netwerk

Sociaal netwerk Facebook gaat naar de beurs. Vroege investeerders en medewerkers worden schatrijk. Maar schieten de 845 miljoen gebruikers er ook iets mee op?

Als je de foto’s op zijn Facebook-pagina (facebook.com/zuck) moet geloven is Mark Zuckerberg nog trotser op zijn witte poedel Beast, dan op het sociale netwerk dat gisteren zijn langverwachte beursgang aankondigde. Beast is straks één van de rijkste honden op aarde, want zijn baasje is op papier 28 miljard dollar waard. Niet slecht voor een gesjeesde student van 27, die zeven jaar geleden een website voor studiegenoten in elkaar schroefde.

Anno 2012 telt Facebook 845 miljoen gebruikers die maandelijks inloggen op de gratis webdienst. Hoewel, gratis... voor alle websites die gratis zijn, is de gebruiker zélf de hoofdprijs. Bij Facebook gaat het om persoonlijke gegevens die je met vrienden deelt, en met Facebook. Dat verkoopt zijn database vol advertentieprofielen aan adverteerders. Nu nog bescheiden (3,7 miljard dollar per jaar) maar de verwachting is dat de marketingbudgetten doorgroeien, ten koste van advertentieuitgaven voor radio, tv, kranten en tijdschriften.

Beleggers schatten de waarde van Facebook op zo’n 100 miljard – bijna het dubbele van bijvoorbeeld computerfabrikant Hewlett Packard. Facebook wil 5 tot 10 miljard dollar ophalen en daarmee wordt het dit voorjaar één van de grootste beursgangen van een technologiebedrijf.

Facebook begon met het uitwisselen van berichten en foto’s, maar haalt alles uit de kast om de aandacht van de gebruikers langer vast te houden. Door de verbinding met andere webdiensten en apps groeide een sociale laag op het web waarin je online spelletjes speelt, tv kijkt en muziek luistert.

Je zou Facebook een sociaal netwerk kunnen noemen. Maar het is een advertentiebedrijf, gerund door techneuten. Die hebben niet altijd het beste voor met de gebruiker, domweg omdat daar geen tijd voor is. Het groeitempo ligt zo hoog dat er wel fouten gemaakt móeten worden. Facebook voegde ongevraagd extra functies toe, lekte gegevens naar adverteerders en maakte het nodeloos moeilijk om minder te delen met de buitenwereld. Frictionless sharing – alles delen met je vrienden – is de norm. Want dat levert de meest bruikbare gegevens op voor adverteerders. Tot nu toe kon Facebook redelijk onbekommerd doorgroeien, alleen gehinderd door een paar lastige privacyorganisaties en luidruchtige klanten. „We leren veel van boze gebruikers”, zei een programmeur eerder in deze krant.

Nu moet Zuckerberg zijn werkwijze van trial and error uitleggen aan beleggers. Die willen geen vervelende verrassingen met privacy-schandalen. Van Zuckerberg had de hele beursgang dan ook niet gehoeven, zijn bedrijf maakt winst en heeft geld genoeg. Maar hij stond onder druk van de honderden vroege investeerders die graag willen cashen. Facebook conformeerde zich in aanloop naar de beursgang aan strengere normen voor het bewaren van persoonlijke gegevens. En liet nog nooit zoveel van zichzelf zien, onder meer in een zeer gedetailleerd rapport van de Ierse dataprotectiecommissie uit december. Alle 845 miljoen Facebook-gebruikers zouden dat als huis werk moeten lezen, om te begrijpen hoeveel informatie ze daadwerkelijk delen met de buitenwereld. Als de beursgang betekent dat Facebook transparanter wordt, en makkelijker is aan te passen aan de wensen van de gebruiker, is dat pure winst. Als Facebook onder druk van beleggers verandert in een advertentiefuik, zullen gebruikers afhaken. Maar dat risico hangt alle sociale netwerken boven het hoofd.

Het wordt ook spannend of de innovatieve cultuur van Facebook niet verstikt wordt door al te kritische beleggers. Of personeelsleden afgeleid worden door hun plotselinge rijkdom en de studentikoze Facebook-sfeer straks beu zijn. Niet elke miljonair of miljardair kan zo gewoon blijven als Mark Zuckerberg, die nog steeds geen eigen kantoor heeft, maar met zijn laptop aanschuift bij elk willekeurig bureau. Vandaar dat Zuckerberg op zijn Facebook-pagina een foto van een poster heeft staan met de tekst ‘Stay Focused & Keep Shipping’.

Facebook: like of unlike: pagina 6-7