Ook vrouw heeft bindingsangst

De vrijere seks komt niet door het vrouwenoverschot maar door bindingsangst. Schrijver Houellebecq hekelt die mentaliteit. Maar was het slechte huwelijk van Madame Bovary dan beter, vraagt Colin van Heezik zich af.

De natuur is wreed, maar cultuur is soms wreder. Door feminisme en emancipatie zijn vrouwen veranderd in succesvolle advocaten, dokters en journalisten die ’s avonds alleen in bed liggen met een bak luxe ijs, een aflevering van Sex & The City (of ze zijn alvast met hun vibrator begonnen) en een date in het verschiet met een verlegen, bebrilde en niet echt knappe dertiger van lexa.nl.

Waren ze Madame Bovary, dan zouden ze al met zo’n type getrouwd zijn, een onmogelijke liefde met een ander zijn begonnen en arsenicum hebben ingenomen. Nu liggen alle opties nog open. Het kan nog. Maar de tijd tikt weg. En wij mannen? Wij maken onszelf wijs „dat we er alleen maar beter op worden”. Ondertussen is iedereen ongelukkig.

Dit is een reden waarom de Franse schrijver Michel Houellebecq vrijwel alles verfoeit dat mei 1968 ons gebracht heeft: de seksuele revolutie, vrije seks, het eindeloos uitstellen van de definitieve partnerkeuze. Volgens hem blijven velen van ons eenzaam en ellendig achter, terwijl het geluk wordt verdeeld volgens de wetten van de vrije markt: iedereen heeft als potentiële sekspartner een marktwaarde die zijn of haar succes op de liefdesmarkt bepaalt. De slachtoffers van dit systeem zijn, vooral in Houellebecqs vroege werk, de eenzame IT’ers die in een buitenwijk wonen en elke avond een magnetronmaaltijd eten en een pornofilm kijken.

Al snel verschijnt bij Houellebecq de vrouwelijke variant, die mogelijk nog treuriger is. Haar ellende is onherroepelijk. Zij nadert de veertig en weet dat het met haar gedaan is.

Iedereen, man of vrouw, wil nu langer rondneuzen op de relatiemarkt en wordt kieskeurig. Dat pakt voor vrouwen ongunstiger uit dan voor mannen, die ook na hun vijfendertigste nog jaren van vruchtbaarheid voor zich hebben liggen. Je ziet het terug in advertenties van datingsites: „Vrouwenoverschot, mannen gratis inschrijven!”. Maar waarom zou een leuke man van 38 een vriendin van 38 willen, als hij er ook een van 28 kan krijgen?

Er schijnt een overschot aan jonge vrouwen te zijn in de grote steden. Nu heb ik de klacht dat er te weinig mannen zijn, nog nooit gehoord. Wel de klacht dat er zo weinig leuke mannen zijn. Maar wat is een leuke man? Vrouwen zijn te kritisch en wachten te lang op Mr. Big – deze laatste moet tegelijk als macho hun vrouwelijke instinct prikkelen en als lulletje rozenwater hun feministische inborst plezieren. Zie de vrouw van nu: ze wil een sterke, cafeïnevrije caffè latte met romige, magere melk en vers gemalen fairtrade koffiebonen, maar nee, haar blackberry gaat af, nee laat maar, sorry.

Voor de mannen geldt: de Charles Bovary van nu sukkelt op Relatieplanet, terwijl een leuke man de vrouwen voor het uitkiezen heeft. Uit mijn eigen ervaring – ik ben een jonge, hoog opgeleide man die in de hoofdstad woont – ken ik zelfs gevallen die consensuele polygamie benaderen: een man in mijn omgeving van eind dertig die zo zeer in de smaak valt bij de dames, dat hij er meerdere tegelijk kan hebben die dit van elkaar weten. Het bevalt ze beter dan een vaste relatie met een minder aantrekkelijke man. Ook zij zijn immers modern, hoog opgeleid en onafhankelijk, dus ook zij hebben bindingsangst.

Is er een uitweg uit de door deze vrijheid gebrachte narigheid? In Plateforme beschrijft Houellebecq het sekstoerisme als mogelijkheid voor westerse mannen om aan hun trekken te komen. Maar wat moeten de vrouwen? Die zullen volgens Houellebecq het spel van verleiding steeds minder belangrijk vinden en uiteindelijk ook gaan betalen voor seks. Maar nee, het antwoord ligt niet in een terugkeer naar de ouderwetse waarden: er is geen weg terug, geen ongedaan maken van de keuzevrijheid van het moderne leven en het constante verlangen naar instant-bevrediging.

Het aangaan van een gewone relatie wordt nu eenmaal steeds lastiger. Dat komt niet zozeer doordat mannen de markt bepalen, maar doordat vrouwen steeds meer op mannen lijken in wat ze willen: niet te snel settelen, nog even verder kijken. We hebben de vrijheid waarnaar we zo verlangden. En we zouden, als we eerlijk zijn, niets anders wensen: liever nog de vrijheid om eenzaam en ongelukkig te zijn, dan de plicht om gelukkig getrouwd te zijn. Vraag maar aan Madame Bovary.

Colin van Heezik is freelancejournalist. Hij studeerde in Parijs aan het Institut d’études politiques en aan de École normale supérieure.

    • Colin van Heezik