Punk als wapen tegen de apartheid

Punk als wapen tegen de apartheid in Afrika eind jaren ’70. Wie had er gedacht dat er daar überhaupt een punkscene was? De beukende documentaire Punk in Africa vertelt in vogelvlucht de geschiedenis van deze geheime, ondergrondse muziekstroming. “De soundtrack van mijn verkwanselde jeugd”, zo noemt één van de regisseurs de documentaire, die zijn Europese

Still uit 'Punk in Africa'. Foto IFFR

Punk als wapen tegen de apartheid in Afrika eind jaren ’70. Wie had er gedacht dat er daar überhaupt een punkscene was? De beukende documentaire Punk in Africa vertelt in vogelvlucht de geschiedenis van deze geheime, ondergrondse muziekstroming.

“De soundtrack van mijn verkwanselde jeugd”, zo noemt één van de regisseurs de documentaire, die zijn Europese première beleeft op het IFFR. De makers zijn de Praagse Keith Jones, die al acht jaar in Zuid-Afrika woont en werkt, en de Zuid-Afrikaan Deon Maas, voormalig punkfotograaf. Maas groeide op in de roerige tijd van apartheid, de rassensegregatie in Zuid-Afrika. En juist in die tijd ontstond de Zuid-Afrikaanse punkscene, die zich afzette tegen de apartheid.

In ruim anderhalf uur trekt door middel van archiefbeelden en oude foto’s de geschiedenis van de punkscene in Zuid-Afrika, Mozambique en Zimbabwe aan je voorbij, waarbij de focus puur op de bands en de muziek ligt. Kopstukken van prominente bands (Wild Youth, National Wake, Power Age, Kalahari Surfers) vertellen hun ervaringen. Ook de huidige punkscene komt aan bod: de nieuwe generatie muzikanten sluit af met de boodschap dat punk nog niet overal geaccepteerd wordt en dat het land een ‘work in progress’ is.

Bekijk hier de trailer van Punk in Africa:

In de Q&A na de filmvertoning dinsdagochtend vertellen de makers dat het niet altijd gemakkelijk was om hun werk te doen. Deon Maas vertelt dat ze hun camera eens hebben opgesplitst in drie delen zodat ze de grens over konden. Keith Jones herinnert zich hun draaidagen in Zimbabwe:

“In Zimbabwe was de situatie gevaarlijk. We moesten zo onopvallend mogelijk te werk gaan om te zorgen dat we geen gedonder kregen.”

Wat vond de regering eigenlijk van deze documentaire? Deon Maas:

“In Mozambique is de overheid zo overduidelijk corrupt dat het een gedesillusioneerd land is geworden. We zijn ten dele gesponsord door de overheid om deze film te kunnen maken. Het maakt ze eigenlijk niet uit. Ze zijn min of meer blij met ons werk. De geschiedenis wordt meestal geschreven door de overwinnaar, maar in Zuid-Afrika wordt deze momenteel herschreven. Punk is te blank en te ondergronds voor de regering om zich er echt om te bekommeren.”

De regisseurs van Punk in Africa (v.l.n.r.): Keith Jones, Deon Maas en producent Jeffrey Brown. Foto Judith LaanenDe regisseurs van Punk in Africa (v.l.n.r.): Keith Jones, Deon Maas en producent Jeffrey Brown. Foto Judith Laanen

Waarom werd er in de documentaire niet meer aandacht besteed aan de apartheidkwestie? Keith Jones:

“De archiefbeelden, waarop te zien is dat zwarte jongeren in elkaar worden geslagen door het leger, en het commentaar van de bands over de situatie toen, spreken voor zich. Ik ben niet van voorkennis van de kijker uitgegaan, maar ik vond het niet nodig er zo de nadruk op te leggen.”

En wat is een documentaire over punkmuziek zonder mixtape? Beluister de officiële mixtape op Soundcloud.

‘Punk in Africa’ is ook donderdag 2 februari nog te zien op het IFFR.

    • Judith Laanen