Opinie

    • Maarten Schinkel

Kiem van de financiële crisis leeft nog, zie Vestia

Robert Lafee Citron was zijn naam, en in 1994 was hij wereldberoemd. De Amerikaan was de financiële man van het Californische district Orange County die, omdat hij het toevallig een paar keer bij het rechte eind had, de alleenheerser was geworden over de fondsen van het district. Maar toen in 1994 de rente een kant op ging die Citron niet had verwacht verloor hij opeens 1,7 miljard dollar. Dat is, tegen de (pro forma) wisselkoersen van toen, 2 miljard euro.

Die 2 miljard euro circuleert nu als het bedrag dat de Rotterdamse woningcorporatie Vestia tekort komt nu de rente een kant op gaat die zij niet had gedacht. Zonder het nog te beseffen maakt het woningbedrijf kans zich, tegen de wisselkoersen van vandaag, te scharen onder de grootste financiële bloopers ooit. Op nummer 6 van de wiki-top tien, om precies te zijn, net boven Robert Citron en de vorig jaar gearresteerde UBS-bankier Kweku Adoboli.

We zijn door alle crises op een perverse manier gewend geraakt aan enorme bedragen, maar laat het duidelijk zijn: 2 miljard euro is véél geld. De heren aan de Maas lopen kans het equivalent van 300 euro per Nederlands huishouden te verliezen. Zo ernstig is dit.

Pech? De rente is kennelijk veel lager of langer laag dan de zelfbenoemde strategen te Rotterdam hadden verwacht. Dat kan nog wat worden: de Amerikaanse Federal Reserve zei vorige week de rente tot ver in 2014 ultralaag te houden. De Europese Centrale Bank herhaalt eind deze maand een maatregel die banken, zo wordt verwacht, drie jaar lang tegen 1 procent rente van middelen voorziet. Tot 2015 dus, en het gerucht gaat dat er door banken voor 1.000 miljard euro op wordt ingetekend.

Hoe het in Rotterdam allemaal heeft kunnen gebeuren moet nog boven water komen, maar laat het duidelijk zijn dat Vestia niet alleen het risico heeft afgedekt dat de rente zou stijgen. Dan ben je alleen de kosten van het afdekken kwijt, zoals met een aangeschafte optie die waardeloos afloopt.

Met afdekken alleen krijg je geen margin calls van je bank, die meer zekerheid verlangt als het lot zich tegen je keert. Het gaat hier dus om posities waarbij bewust risico is aangegaan, een boek met een open einde.

Voor de rest kenmerken vrijwel alle schandalen van dit soort zich door één of meer van de volgende eigenschappen: geen controle, of zelfcontrole. Een opgeblazen zelfbeeld en weinig weerstand in eigen kring. Een paar keer dat een soortgelijke strategie in het recente verleden wél goed ging, waarbij het toeval is verward met een eigen superieure beleggingsvisie. Gevoeligheid voor de verleidingstechnieken van financiële sector, die je zaken verkoopt waarvan je niet wilt toegeven dat je ze niet begrijpt. En als laatste: het aangaan van nieuwe posities om dreigende verliezen goed te maken, vergelijkbaar met het telkens dubbel inzetten in het casino.

En nu we toch in het casino zijn aangeland: laat het op de deuren spijkeren van elke beleggingsinstelling, van elk pensioenfonds, van elke treasury en elke opleiding economie: Financiële Derivaten Zijn Een Zero-Sum Game.

Het voordeel van de een is het nadeel van de ander. Met een twist, dat wel: dat groene vakje, daar op het laken, met die nul er op. Niet rood, niet zwart, niet even, niet oneven. Het is de marge van de bank waar je je, om mee te doen met de grote jongens, deze troep hebt laten aansmeren.

    • Maarten Schinkel