Kamer ziet af van misbruikonderzoek

Er komt geen parlementair onderzoek naar misbruik van kinderen in de katholieke kerk. Slachtoffers zijn teleurgesteld.

„Dit is het onderzoek dat er niet mag komen.” SP-Kamerlid Gesthuizen stond er beteuterd bij gisteravond. Zojuist hadden de regeringspartijen, na overleg met minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD), een parlementair onderzoek naar kindermisbruik in de Rooms-Katholieke Kerk geblokkeerd.

Wat in landen als Ierland, België, Australië en de Verenigde Staten vanzelfsprekend is – overheid en parlement onderzoeken het kindermisbruik in de Kerk – komt er maar niet van in Nederland. De oppositie vraagt al twee jaar om een eigen onderzoek door de Tweede Kamer. VVD en CDA houden dat telkens tegen.

Gesthuizen had afgelopen weekeinde op televisie enthousiast aangekondigd dat ze in het debat van gisteren opnieuw een voorstel zou doen voor een parlementair onderzoek. Duidelijk is immers dat het eindrapport van de commissie-Deetman geen antwoord geeft op alle vragen. Zo deed Deetman, in opdracht van de Kerk, geen uitputtend onderzoek naar misstanden in meisjesinternaten. Evenmin naar het vaak zware fysieke geweld in gestichten en internaten. Vragen zijn er ook over politie en justitie. In hoeverre werkten die mee aan het toedekken?

Met steun van de PVV leek er vóór het debat een meerderheid te zijn voor een eigen onderzoek van de Kamer. Dat was het signaal voor de regeringspartijen om in actie te komen.

VVD-Kamerlid Van der Steur belde maandag met Wim Deetman. Of die niet onderzoek wilde doen naar meisjes en vrouwen die het slachtoffer werden? Dat wil de CDA’er wel, volgens Van der Steur die dit besprak met CDA en gedoogpartij PVV.

Zo lag er gisteren de motie-Van der Steur c.s., gericht aan „de verantwoordelijken binnen de bisdommen en de ordes en congregaties”. Die vraagt hun zorg te dragen voor „een aanvullend onderzoek onder verantwoordelijkheid en toezicht van Deetman naar de positie van meisjes en vrouwen als slachtoffers”. De Kerk dient ook „schrijnende gevallen waarbij alleen sprake is van geweld” te helpen en hun schade te vergoeden. Bovendien moet Deetman worden gevraagd jaarlijks te rapporteren over de afhandeling van klachten, de hulp en de schadevergoedingen.

Zo stond de uitkomst van het debat vast. Minister Opstelten zei graag bereid te zijn de wensen van de Kamer over te brengen aan „de autoriteiten”. Hij bedoelde de kerkleiding. Die was ook al gepolst. Opstelten: „Ik heb vertrouwen dat er gehoor zal zijn. Ik zeg dat niet zomaar!”

De minister vond het logisch: „Ik vind dat dit bij de Kerk thuis hoort.”

Volgens de oppositie blokkeren de regeringspartijen een parlementair onderzoek omdat kan blijken dat politie en justitie destijds een oogje dichtknepen. Maar CDA-Kamerlid Van Toorenburg zei „gewoon geen meerwaarde” te zien. „De slachtoffers hebben er niets aan om al dat leed nog eens te vertellen in een parlementair onderzoek.” Van der Steur: „Dan doen we het werk van Deetman nog eens over.”

Deetman doet dus mogelijk aanvullend onderzoek in opdracht van de Kerk. Maar het internaatsgeweld wordt niet onderzocht, net zo min als de rol van politie en justitie.

De slachtoffers, om wie het volgens alle Kamerleden te doen was, gingen teleurgesteld naar huis. Guido Klabbers, voorzitter van slachtofferorganisatie KLOKK: „De overheid heeft een eigen verantwoordelijkheid, maar loopt daar nu voor weg. Wat ze doen, is doorschuiven naar Deetman en de Kerk. Een gemiste kans. Een openbaar parlementair onderzoek had het tijdbeeld waarin dit allemaal kon gebeuren, kunnen completeren.”