Francophrenia: humoristische thriller boeit tot eind

Still uit Francophrenia. Foto IFFR

In de nieuwe film van en met acteur James Franco staan existentialisme en paranoia centraal. Wat begint als een redelijk onschuldige documentaire verandert in een bizarre psychologische thriller met komische noot waarbij de kijker onthutst achter blijft.

De volledige titel van Franco’s nieuwste project is Francophrenia (or: Don’t Kill Me, I Know Where The Baby Is). Het is op z’n zachtsgezegd een mondvol. Zo ook de film, want met elke laag die de regisseurs toevoegen vergroten ze de afstand tussen de kijker, het verhaal en de acteur.

Welke Franco zien we nu toch steeds?

De film draait om de acteur James Franco die het personage van kunstenaar Franco speelt in de Amerikaanse soapserie General Hospital, waar hij sinds 2009 een terugkerende rol in heeft. In een fluistervoice-over stelt Franco zichzelf continu vragen: waar ben ik, wat doe ik hier en wat is er toch in godsnaam de hele tijd aan de hand met me? U voelt ‘m al aankomen: het wordt knap verwarrend wie Franco nu precies speelt en is.

De film is opgebouwd uit fragmenten die een filmploeg, die Franco zelf meenam op de set van General Hospital, filmde. Die beelden gaf hij aan regisseur Ian Olds, met wie Franco samen een nieuw script schreef. Dat werd Francophrenia. De regisseur legde het in de Q&A na de film nog even uit:

“We hebben gekeken hoe we de al bestaande beelden opnieuw konden rangschikken. Ik kreeg de beelden ook als raw footage, in onbestemde volgorde, dus zoals het bedoeld was. Er was nog niets mee gedaan. De spanning tussen James Franco op het scherm en de fantasie van iemand anders, het idee van wat is geacteerd en wat is echt, is de spil van de film.”

Regisseur Ian Olds (midden) en scenarioschrijver Paul Felten (rechts) beantwoorden vragen bij de screening van Francophrenia dinsdagavond 31 januari 2012. Foto Judith LaanenRegisseur Ian Olds (midden) en scenarioschrijver Paul Felten (rechts) beantwoorden vragen bij de screening van Francophrenia dinsdagavond 31 januari 2012. Foto Judith Laanen

Onbeantwoorde vragen: een kort interview met de regisseur

Omdat niemand uit het publiek het opperde, en ondergetekende direct moest denken aan Christopher Nolans Memento (2000) waarin de hoofdrolspeler lijdt aan geheugenverlies en ook in een voice-over zichzelf vragen stelt, ging Breedbeeld voor wat extra vragen achter de regisseur aan. Ian Olds vindt het een treffende vergelijking:

“Ja, daar lijkt het wel wat op. We krijgen ook nog wel eens vergelijkingen met de films van David Lynch. En de film lijkt ook op Confession van de Russische regisseur Alexander Sokurov. Die film heeft dezelfde thema’s, eenzaamheid en isolatie, en wordt ook verteld door een voice-over.”

Je gebruikt beelden van General Hospital, maar hebt ze omgevormd in zwart-wit reliëfbeelden. Waarom? Olds:

“Een soapserie vind ik vaak nogal overspannen, zo niet belachelijk. Die kleurverschillen zijn grenzen die aangeven wat non-fictie en wat fictie is. Naarmate de film vordert veranderen ze in kleur en wordt het steeds onduidelijker wat er nu echt is en wat niet. Dat vergroot de paranoia bij zowel de acteur Franco als de kijker.”

Kun je misschien uitleggen wat de functie van het geluid - die rare vibrerende tonen - in de film is? Olds:

“Die rommelende geluiden, die in de zaal overigens harder over kwamen dan bedoeld, laten je weten dat er iets niet klopt. Ook geven ze je het gevoel dat je in een afgesloten ruimte zit, misschien wel in het hoofd van de hoofdpersoon.”

De antwoorden op deze vragen helpen misschien delen van de film beter te doorgronden maar de kijker blijft achter met een berg vragen waar hij geen antwoord op krijgt. Want wat is nu het nut van deze beelden? Is het allemaal deel van een film? Is het wel echt? Waarom heeft Franco een filmploeg meegenomen? De hele film heeft een vervreemdend effect.

Francophrenia is nog vanavond en vrijdag- 3 en zaterdagochtend 4 februari op het IFFR te zien.