Die Grieken chanteren Europa

Een munt met een dodelijk gewonde centrale bank zal het niet overleven. Om tegen te gaan dat Griekenland Europa met dat gegeven chanteert, moeten de EU-regeringen garant staan voor de ECB, stelt Melvyn Krauss.

De euro staat voor een existentiële crisis. Elk moment kan Griekenland failliet gaan. De Europese Centrale Bank (ECB) loopt een aanzienlijk risico door de enorme voorraad Grieks staatspapier die ze bezit, veel meer dan de markt denkt of de geijkte financiële media hebben gemeld – misschien zelfs wel 100 miljard euro. Een munt met een dodelijk gewonde centrale bank zal het vermoedelijk niet overleven.

Natuurlijk beseft Athene dit ook. Het speelt dit uit, voor alles wat het waard is. Waarom zou Europa Griekse politici, die blijkbaar niet van plan zijn serieuze hervormingen door te voeren, een wapen geven om zich op zijn hoofd te laten slaan? De ECB moet worden beschermd, en wel nu.

Om de Griekse politici onschadelijk te maken, de ECB te beschermen en Griekse chantage weg te nemen, moeten de regeringen van de Europese Unie garant staan voor de ECB-bezittingen, opdat een eventueel faillissement de centrale bank niet noodlottig zal worden.

Zeker, zo’n garantstelling voor de bezittingen van de ECB zou een extra risico zijn voor de Europese belastingbetaler. Daarom moeten ook EU-politici hun aandeel nemen. Zij moeten evenwel beseffen dat er minder kans is dat het dreigement met een faillissement daadwerkelijk wordt uitgevoerd als de chanteurs dit uit handen wordt genomen.

Garantstelling vermindert de kans op een faillissement en treft de belastingbetaler vermoedelijk juist minder, maar de Duitsers willen de Grieken hoe dan ook uit de euro gooien – of ze nu failliet gaan of niet. Duitsland probeert tijd te winnen om Italië en Spanje op de been te helpen, opdat zij de onrust van een Griekse uittreding kunnen weerstaan. Het zou heel goed kunnen dat hiermee een Grieks faillissement wordt versneld en dat dit te vergelijken zou zijn met ‘doodsteek’ van een dodelijk gewonde bij.

EU-politici kunnen niet het risico lopen dat Griekenland zich, in het besef dat het uit de euro wordt gegooid, gedraagt als die dodelijk gewonde bij en zijn schulden niet afbetaalt. Ze moeten de ECB beschermen, voordat deze kan worden beschadigd door een Griekse ‘doodsteek’.

De meest directe dreiging van een Grieks faillissement komt misschien wel van de discussie over de hoogte van het verlies dat particuliere beleggers in Griekse obligaties moeten nemen voor een essentiële, tweede reddingsoperatie voor Griekenland. Komt er geen akkoord, dan volgt vermoedelijk een faillissement, maar een akkoord alleen kon weleens niet voldoende zijn om een faillissement te voorkomen. De afschrijving wordt zo hoog – meer dan 70 procent – dat de ratingbureaus deze misschien niet meer in ernst ‘vrijwillig’ kunnen noemen en toch een soort faillissement zullen uitspreken.

Zelfs een afschrijving door particuliere beleggers van meer dan 70 procent lijkt evenwel niet genoeg voor die reddingsoperatie. Er is groeiende druk op de ECB om het resterende financiële gat te vullen door afstand te doen van haar toekomstige winsten op Griekse obligaties. Deze winsten bestaan uit het verschil tussen de schuld die Griekenland moet terugbetalen aan de ECB en de lagere marktwaarde waarmee deze obligaties zijn opgekocht.

Is er overtuigender bewijs mogelijk dat de ECB dringend bescherming nodig heeft tegen chantage? Eigenlijk zeggen de Grieken tegen de ECB: „Hier met die toekomstige winst, anders kunnen jullie je Griekse papier wel weggooien.” Het antwoord van de ECB aan de Grieken zou moeten zijn: „Val dood – wij zwichten niet voor chantage!” Waarom zou de ECB afstand moeten doen van haar winst op Griekse obligaties, eerlijk verdiend bij de vervulling van haar taak, terwijl de Griekse politici maar blijven weigeren de hervormingen door te voeren?

Tot nu toe hebben Europese politici vrijwel alles verkeerd gedaan. Daardoor duurt de crisis voort. De ECB moet aanspraak op geld van de belastingbetaler kunnen maken, wil de euro blijven voortbestaan. Het is hoog tijd om ons garant te stellen voor de ECB!

Melvyn Krauss is verbonden aan het Hoover-instituut van de Stanford-universiteit. Hij verblijft vaak in Amsterdam en was voorheen hoogleraar economie aan New York University.

    • Melvyn Krauss