Aanranders zijn terug in Kairo

Op het Tahrirplein in Kairo zijn opnieuw vrouwen aangerand, onder wie ook een Nederlandse vrouw. Het probleem van de seksuele intimidatie is terug.

Vrouwen protesteren in Kairo in december tegen de manier waarop het leger vrouwelijke betogers aanpakte. Foto AP

Twee Zweedse vrouwen, een Arabisch-Amerikaanse, een Spaanse, een Nederlandse en een ongekend aantal Egyptische vrouwen zijn aangerand. Dat is de telling van de megabetogingen op het Tahrirplein op woensdag en vrijdag van vorige week ter herdenking van de revolutie.

Het probleem van de seksuele intimidatie in Egypte is helemaal terug. De wereld raakte bekend met het onderwerp toen CBS-journaliste Lara Logan op 11 februari 2011 werd aangerand. Het gebeurde te midden van een feestende menigte in Kairo na het aftreden van Mubarak.

Over de Nederlandse toeriste die vorige week werd betast op het Tahrirplein is niets bekend. Zij heeft geen contact opgenomen met de ambassade. Wel staat er een video op YouTube waarop een vrouw in het Nederlands ‘Hou op’ roept. De Moslimbroeders zeggen op hun website dat hun militanten de vrouw te hulp zijn gekomen.

De Arabisch-Amerikaanse vrouw heeft wel, anoniem, getuigd. Zij was op het Tahrirplein met haar Zweedse en Spaanse huisgenoten toen ze werden aangevallen door een groep mannen. „Ze hebben onze broeken uitgetrokken. We hebben geschreeuwd en teruggevochten. Het was walgelijk. Ze hebben zelfs vingers in mijn aars gestoken.”

De vrouw zei dat veel mensen haar hebben gevraagd niet te praten omdat dit de revolutie in een slecht daglicht zou plaatsen. „Maar de mensen moeten weten wat hier gebeurt”, zei ‘Heather’ tegen de website BikyaMasr, „het is de enige manier om het probleem aan te pakken”.

Erover praten, dat doet Rebecca Chiao al jaren. Toen de Amerikaanse in 2004 in Egypte kwam wonen was ze geschokt door de dagelijkse seksuele agressie op straat. Een jaar later begon ze harassmap.org, een organisatie en een website die de gevaarlijkste plekken in de stad in kaart brengen. Via sms kunnen vrouwen melding maken van incidenten. Het Tahrirplein is een topper.

„Elke vrouw in Kairo heeft hier op dagelijkse basis mee te maken”, zegt Chiao. „Natuurlijk gaat het niet altijd om verkrachting. Vaak is het verbaal geweld in de metro, of masturbatie in het openbaar.” Ze is al een jaar niet meer naar de kapper geweest, zegt ze: „De laatste keer kneep de jongen die mijn haar moest drogen in mijn borsten.”

Activisten vertelden vorig jaar graag dat er tijdens de achttien dagen van opstand tegen president Mubarak er helemaal geen seksuele intimidatie was op het Tahrirplein. De bekende schrijver Alaa al-Aswany heeft dat feit aangegrepen om te zeggen dat „democratie de oplossing is voor alles”, inclusief het wangedrag van gefrustreerde jongemannen.

Dat bleek iets te hoog gegrepen. „Het is waar dat de seksuele intimidatie tijdens de eerste dagen van de revolutie even helemaal weg was”, zegt Chiao, „maar lang heeft dat niet geduurd.”`Op straat is het volgens haar nu net zo gevaarlijk voor vrouwen als voor de revolutie. „Tijdens de onlusten van november en december rond het Tahrirplein werden onze vrijwilligers twee keer aangevallen: van voren door de ordetroepen en van achter door de eigen jongens.”

Bij harassmap houden ze zich niet bezig met de grote waarom-vraag, zegt Chiao. „Wij kunnen niet in ons eentje de socio-economische problemen van Egypte of de ongelijkheid in de wereld oplossen.”

Ze probeert de mensen vooral bewust te maken van het probleem. „Onze 500 vrijwilligers trekken eens per maand de wijken in om met de mensen te praten, om hen duidelijk te maken dat zulk gedrag onaanvaardbaar is, en al helemaal in een land dat zo gehecht is aan traditionele, religieuze waarden.” De meeste mensen reageren positief, zegt ze.

Ook al lijkt het niet zo, er is er al best veel vooruitgang geboekt, vindt Chiao. „In 2005 waren mensen gewoon niet bereid om hierover te praten. Ze zeiden: ik ben een respectabel meisje, mij overkomt dat niet. Of: zulke dingen gebeuren niet in Egypte. Men wist zelfs niet wat de term seksuele intimidatie betekende. In die zin is er veel veranderd: er is nu een heus publiek debat.”

Of ze buitenlanders afraadt om naar het Tahrirplein te gaan, zoals de Nederlandse ambassade doet? Chiao: „Het laatste wat wij willen is nog meer segregatie. Wie naar het Tahrirplein wil moet zich vooral goed informeren over de hele context. Je kan daar namelijk ook doodgeschoten worden.”

    • Gert Van Langendonck