Zo gaat het nou altijd!

Iedereen raakt wel eens in de situatie dat hij een conversatie gaande moet houden. Of je nu aan tafel zit, op een borrel bent of met een vage kennis meerijdt – het wordt van je verwacht. Een praatgrage automobilist is dan het probleem niet, pijnlijk zijn de stugge bestuurders die alleen maar in de verte turen en het initiatief aan jou laten.

1Zeg iets oppervlakkigsGa als ‘bijrijder’ niet ook in de verte turen, maar vraag waar de bestuurder werkt, waar hij vandaan komt en of hij daar geboren is. Mensen hebben altijd wat met hun geboorteplaats: gevoelens van trots, van ergernis, maar vaker van nostalgie. Zeg er iets oppervlakkigs over en je zult gecorrigeerd worden. „Is dat zo?” vraag je dan, „ik dacht juist...” Et voilà, de conversatie is begonnen.

Eenzame mensen maken niet veel mee. Maar juist eenzame mensen willen over hun leven vertellen. Val hen niet in de rede, overtroef hen niet met sterkere verhalen. Daar hebben ze niets aan. Het enige wat ze van je willen, is een luisterend oor. Val hen juist bij. Wat verschrikkelijk! Zo gaat het ook altijd! Hoe ging het verder? Voor je het weet, ben je op de plaats van bestemming, een dankbare bestuurder achterlatend.

2Zorg voor een dilemmaPijnlijk kunnen situaties zijn waarin je met een groepje onbekende mensen de tijd moet doden: het begin van een congres met een verlate voorzitter, een wachtkamer met stukgelezen tijdschriften, een volle coupé in een langdurig stilstaande trein. Je kunt je natuurlijk terugtrekken in je smartphone, of in je boek en wachten wat de rest gaat doen.

Vaak ontstaat een lacherige sfeer met slappe grappen en overdrijvingen. Daar is op zich niets mis mee, maar het mag geen uren duren, want het wordt steeds sterker voelbaar: hier moet een eind aan komen.

Meestal is iedereen dankbaar als je de moed opbrengt om te zeggen: dit kan wel eens heel lang gaan duren, ik heb een voorstel, ik vertel een probleem en ik wil weten wat jullie daarvan vinden. Vertel een persoonlijk voorval en zorg voor een dilemma: wat zouden jullie doen? Maak het niet te zwaar, zeg dat je een simpel probleem wilt peilen, omdat je er zelf niet uit bent en wilt weten wat anderen daarvan vinden.

Geschikt zijn problemen op reis (je bent je geld en je papieren kwijt en moet naar huis), of valse beschuldigingen (je hebt iets doms gedaan, maar te goeder trouw en nu denkt je omgeving dat je...). Meestal is het ijs dan snel gebroken.

3Mijd de zithoekEcht moeizaam kan de conversatie worden als je met mensen bijeenkomt die je niet goed kent, maar bij wie je wel een goede indruk moet maken: je nieuwe baas, je aanstaande schoonfamilie. Een belangrijk advies: mijd de zithoek, met zijn zitbank en de bijzettafel! De afstanden zijn te groot of juist omgekeerd: je zit te dicht naast elkaar. In een gemakkelijke bank zit je als nieuwkomer hoogst ongelukkig.

Probeer aan de eettafel te blijven. En als dat niet lukt, ga dan met iets helpen, bied het niet alleen aan (het aanbod wordt meestal afgeslagen), maar begin gewoon. Al afdrogend of opbergend praat het veel gemakkelijker dan in de pontificale zithoek. Zo’n kopje had mijn moeder ook. Wat een bijzondere thermoskan. Biologen noemen dat een oversprong: de kater die zich tegenover zijn rivaal gaat wassen, de haan die een denkbeeldig wormpje oppikt. Het is misschien doorzichtig, maar men is je er meestal dankbaar voor.

4Redding die altijd werktEn zo is er ook de pijnlijke situatie als je op een luidruchtige cocktailparty al een tijdje in gezelschap bent van belangrijke mensen, maar je verstaat hen niet goed. Hadden ze het nu over Duitsland? Over Italië? Of over Noorwegen? Plotseling kijkt iedereen naar jou. Je moet wat zeggen. Maar wat? Waar ging het in godsnaam over? Er is een redding die altijd werkt. Je zegt ernstig en olijk tegelijk: ‘Indeed. Except for the south!’ En iedereen valt je bij.

De rubriek ‘Spoedcursus’ biedthulp bij alledaagse bezigheden|en problemen.