Weerbericht van webcensuur

Twitter verandert zijn regels voor het verwijderen van tweets. Elke ingreep wordt wel gemeld op Chilling Effects, het weerbericht van de online censuur. De vooruitzichten: plaatselijk ijs- en ijskoud.

Ze waren niet misselijk, de eerste boze reacties op Twitters mededeling dat het tweets zou gaan filteren per land. Vorige week maakte het bedrijf uit San Francisco bekend dat het internationaal wil groeien, ook in landen met een andere definitie van vrijheid van meningsuiting. Dan moet je je aanpassen aan de lokale mores, weet Twitter. Aan verzoeken om tweets uit de lucht te halen met „geldige argumenten” , van „juiste proporties” en de „juiste autoriteiten” zal voortaan gehoor worden gegeven.

Dit is een koude douche voor de fans van de berichtendienst die veelvuldig werd gebruikt tijdens de Arabische revolutie en zo het kletsniveau definitief ontsteeg. Belangenorganisatie Reporters sans Frontières (RSF) schreef een boze brief aan Twitter-baas Jack Dorsey. „Het is onacceptabel dat Twitter blijkbaar vindt dat de vrijheid van meningsuiting in elk land anders geïnterpreteerd moet worden. Het gaat hier om een fundamenteel mensenrecht.”

Twitter vindt dat de soep niet zo heet moet worden gegeten. In de eerste plaats worden berichten niet wereldwijd verwijderd – zo kunnen handige internetters toch via een omweg ongecensureerde tweets achterhalen. Daarnaast publiceert Twitter elk verzoek om een tweet te verwijderen op ChillingEffects.org, een soort weerbericht van de censuur op internet. Chilling Effects verzamelt de verzoeken die Amerikaanse webbedrijven binnenkregen om informatie te verwijderen. Het is een initiatief van Electronic Frontier Foundation (EFF), de Amerikaanse belangenbehartiger van digitale rechten, in samenwerking met bijvoorbeeld Google, Twitter en juridische afdelingen van grote universiteiten.

Twitter filtert er al lustig op los. Niet in exotische landen met dictatoriale regimes en strikte internetregels maar gewoon in de VS, in the land of the free. Volgens de laatste telling kreeg de berichtendienst meer dan vierduizend verzoeken binnen, met name van mediabedrijven die tweets met links naar illegale films en muziek wilden verwijderen.

Volgens Evan Galperin van EFF moeten we ons geen illusies maken: Twitter wist al jarenlang berichten, op verzoek van de rechter of simpelweg als het om spam gaat. EFF beschouwt een filter dat per land tweets verwijdert als een vooruitgang. „Als Twitter van Turkije een bericht moet verwijderen dat Atatürk beledigt, blijft de tweet zichtbaar voor iedereen die geen computeradres uit Turkije heeft.”

Galperin verwacht dat Twitter alleen aan verzoeken in de landen waarin het zelf ook kantoor houdt. Dat zijn op dit moment de VS, Groot-Brittannië, Ierland, Japan en straks Duitsland.

Het wordt nog spannend in Europa, als de Amerikaanse internetbedrijven geconfronteerd worden met strengere normen voor het opslaan van data. De Europese Commissie wil dat gebruikers het recht krijgen om ‘vergeten’ te worden door internetdiensten. Die aankondiging valt slecht bij zowel Google als Facebook. Beide bedrijven waarschuwden ervoor dat het slecht zou zijn voor de ‘mondiale economie’ – een eufemisme voor hun eigen inkomsten.

Databases zijn gebouwd om sporen te verzamelen, te combineren en daar pasklare advertenties mee aan te bieden. Gegevens kunnen hooguit verborgen voor de buitenwereld worden; data wissen is in de ogen van veel techneuten onmogelijk vanwege complexe onderlinge relaties. Het gevaar bestaat dat de Amerikaanse webbedrijven in de EU boetes krijgen of minder effectief kunnen opereren op de Europese markt.

Ondanks het wereldomvattende karakter van het web vormen VS, Europa en Azië (waar bijna de helft van alle twee miljard internetters woont) nog niet de beloofde global village. Er was de hoop dat de komst van Twitter en Facebook het democratisch proces op gang zou brengen in alle landen met autoritaire regimes. Dat gaat niet zo snel, beseffen ze bij Twitter. Misschien kan de toezegging tot filteren blokkades ongedaan maken in landen als China. Google probeerde dat ook, maar trok zich toch terug omdat de censuur er niets minder op werd.

Al wil Reporters sans Frontières graag een internet zonder grenzen, het concept van één groot web is vooralsnog een idée fixe. Voor de goegemeente houdt de global village zijn duistere buurten. Alleen wie handig genoeg is kan via achterdeurtjes en VPN-servers toch de hele wereld bereiken. Zelfs Ziggo- en Xs4all klanten die van de verboden The Pirate Bay willen downloaden.

Marc Hijink