'We gaan gewoon winnen'

Een man stal benzine, de politie zette een filefuik op. Gisteren begon de rechtszaak.

„We gaan geen hetze voeren [...] Doe voorlopig rustig aan.” Advocaat Gerald Roethof leest in de rechtbank Utrecht citaten voor uit het politiedossier. Het zijn flarden uit gesprekken, eind oktober vorig jaar, tussen de meldkamer van de politie Utrecht en de agenten die de Tilburgse benzinedief Maikel R. (47) achtervolgen.

Als korpsen uit Amsterdam, Gelderland en het KLPD de meldkamer hulp aanbieden – ze laten weten dat er extra auto’s klaarstaan – wimpelt Utrecht dat af: „Nee, we gaan er geen gekkigheid van maken.” Een agent: „Wij gaan gewoon winnen.”

De ‘dollemansrit’, zoals de officier van justitie het noemt, eindigt als Maikel R. op de A2 bij Vinkeveen inrijdt op een door de politie gecreëerde ‘filefuik’. Die fuik was een idee van een motoragent, waarmee de meldkamer akkoord gaat: „De jongens gaan een file creëren, zodat de verdachte zich daarop vastrijdt.”

Dat gebeurt. R. ramt de achterste auto van de file. De bestuurder van die auto komt om het leven.

Gisteren was de eerste openbare zitting in de zogenoemde filefuikzaak. De rechtbank besloot R. voor onderzoek naar het Pieter Baan Centrum te sturen. De rechtbank wil weten hoe zijn geestelijke gesteldheid is. Hij heeft een strafblad van zeventien pagina’s, inclusief geweldsdelicten. Hij heeft geen rijbewijs.

Hij zat tijdens de zitting stilletjes te luisteren vanuit zijn rolstoel. Hij raakte zelf ook gewond bij de aanrijding en kan voorlopig niet lopen. Toen de rechter vroeg of hij onderzocht wilde worden, reageerde hij ineens fel: „Je reinste tijdverspilling. Ik mankeer psychisch niets.”

Advocaat Roethof raadde zijn cliënt aan niet met het onderzoek mee te werken. De rechtbank besloot anders. Bovendien blijft R. voorlopig in hechtenis.

Na het ongeval in oktober ontstond een maatschappelijke discussie over het gebruik van de file als fuik om verdachten te kunnen aanhouden. Een meerderheid van de Tweede Kamer ziet het als een uiterst middel. Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) meldde in televisieprogramma Eva Jinek op Zondag dat de politie het middel moet kunnen blijven gebruiken, als „een methode om iemand staande te houden”.

De Nationale Recherche onderzoekt het optreden van de politie. Dat onderzoek is volgens de officier van justitie in de „afrondende fase”.

Op 23 april vervolgt de rechtszaak met een pro-formazitting.