'Uitgeverij ziet niks in e-book'

De verspreiding van Nederlandstalige e-books wil maar niet doorzetten. Uit de masterscriptie van letterkundige Floor Schrijvers blijkt waarom. Uitgevers vrezen piraterij.

Naast het gemis van een helder ‘verdienmodel’ en de beperkte mogelijkheden van e-readers, is angst voor piraterij een van de voornaamste redenen waarom Nederlandse uitgevers terughoudend blijven in het uitgeven van e-books. Die conclusie trekt letterkundige Floor Schrijvers in haar masterscriptie Kalkoenen, profeten en uitvinders, waarvoor ze vijftien uitgevers interviewde.

Digitaal lezen is in de VS de afgelopen jaren volledig ingeburgerd geraakt, maar groeit in Nederland slechts met mate. Afgelopen jaar verdubbelde de Nederlandse e-bookomzet tot 7,6 miljoen euro. Dat is 1,3 procent van de totale boekenmarkt.

In Nederland blijft het aanbod van e-books gering en is de prijs relatief hoog. Volgens Schrijvers komt dat doordat uitgevers niet goed zien hoe ze er geld mee kunnen verdienen. „Uiteindelijk is de besparing aan papierkosten relatief klein, een e-book is voor een uitgever niet eenvoudig veel goedkoper te maken. Volgens het standaardcontract dat de meeste uitgeverijen hanteren, krijgen auteurs bij een e-book een royalty van 25 procent, terwijl die in het geval van een fysiek boek 10 procent bedraagt. Omdat ook het btw-tarief op e-books hoger is en ze al goedkoper zijn dan fysieke boeken, wordt de winstmarge steeds kleiner.”

Volgens Schrijvers vinden uitgeverijen dat investeren in een digitale editie niet zinvol is. Sommige uitgeverijen hebben een relatief conservatieve doelgroep. Die wil graag een mooi boek in handen hebben. Ook piraterij boezemt de uitgevers angst in, bleek uit Schrijvers’ onderzoek. „In Duitsland en Frankrijk is dat in korte tijd een groot probleem geworden. 62 procent van de Duitse e-books is illegaal.”

Uitgevers zien bovendien weinig in de e-readers die nu op de markt zijn. Schrijvers: „Die bieden weinig mogelijkheden voor kleur en illustraties. Veel uitgevers verwachten dat e-books uiteindelijk vooral op de iPad en andere tablets gelezen zullen worden.” Zo lijkt de consument er ook over te denken. Vorig jaar ging de Nederlandse fabrikant van de BeBook e-readers failliet, boekhandel Selexyz verkoopt zijn OYO-readers inmiddels voor de helft van de prijs.

Ondanks deze negatieve trend hoopt Caroline Damwijk, directeur van boekhandelketens Libris en Blz., in de boekhandels veel e-books te kunnen verkopen. Om die reden hebben de boekhandelketens een overeenkomst gesloten met het Canadese Kobo. Dat bedrijf gaat zijn nieuwe e-reader in de Libriswinkels verkopen. Via de boekhandels (en de site van Libris) gaat Kobo verder e-books verkopen. Damwijk: „De markt in e-books is een internationale markt, als je daarin bij wilt blijven heb je miljoenen nodig die wij met de winkels in Nederland alleen niet kunnen opbrengen.” Damwijk vindt het vooral belangrijk dat de klant in staat wordt gesteld een e-book in de winkel op de e-reader te zetten.

Eerder breidde Apple zijn assortiment Nederlandse e-books al uit. Volgens voorzitter Cees van Wijk van de Groep Algemene Uitgevers, zullen veel bedrijven proberen zich een plaats op de markt te veroveren. „Er is geen vaste prijs voor digitale boeken, dus de mogelijkheden voor creatieve acties zijn groot.” Hij erkent dat de opbrengsten voor de uitgevers nog niet groot zijn. „Heel veel levert het nog niet op. Daarbij moet je bedenken dat het aanbod relatief klein is. De 40 miljoen boeken die vorig jaar in Nederland werden verkocht, waren verdeeld over 400.000 titels. Het aanbod aan e-books is 7.000 titels.” Van Wijk verwacht dat de omzet aan digitale boeken in 2012 weer zal verdubbelen – of verdriedubbelen.

Caroline Damwijk van Libris weet niet zeker of het e-book dit jaar definitief Nederland zal veroveren. „Het kan dit jaar gebeuren, of volgend jaar. Ergens hadden we verwacht dat het e-book afgelopen jaar zou doorbreken. Wat we zeker weten, is dat als het gebeurt, het in één keer zal gaan. Daar zijn we nu in elk geval op voorbereid.”