Toerist op het Tahrir-plein

Webredacteur Hans Klis blogde een jaar lang over de Arabische Lente. Vorige week ging hij ter plekke kijken.

Kaïro. Afgelopen dinsdag, op de verjaardag van de revolutie, stond ik samen met een miljoen mensen op het Tahrir-plein. In het collectieve geheugen is het een plek waar bussen traangas en stenen langs je oren vliegen, maar op deze dag voelde het net alsof ik liep over het zonovergoten Lowlands-terrein in Biddinghuizen. Zonder bier en bandjes, maar wel genoeg tenten, mensen met kleedjes, kraampjes waar flesjes water, sigaretten en zonnepitten werden verkocht.

Voor een pond had je een Egyptische vlag, voor twee een revolutionair armbandje of wat schmink op je gezicht. Vanachter mijn computerscherm in de Rotterdamse Alexanderpolder, als redacteur bij nrc.nl, was deze commercialisering van de revolutie mij ontgaan.

Bij activisten van het eerste uur belandde ik meteen als ‘revolutionaire toerist’ op hun ‘shit-list’. Als ik wel zo nodig de verjaardag van de revolutie wilde meemaken, waarom dan niet de revolutie zelf? Waar was ik toen het leger demonstranten overreed? Ja, veilig in Nederland onder tl-licht.

Duikinstructeur Maruf, speciaal voor 25 januari uit kustplaats Hurghada gekomen, toonde trots de littekens onder zijn oog waar hij door stenen geraakt was tijdens de revolutie. Maar wilde daarna wel een fles whisky voor de moeite.

De eensgezindheid die naar voren komt op televisie bestaat niet. Iedereen op straat wilde iets anders. De een wil het parlement naar huis sturen, de ander wil dat het parlement juist zo snel mogelijk begint met het opstellen van een nieuwe grondwet. Sommigen weten het gewoon niet en zijn werkloos en boos.

Het activisme heeft zich verplaatst naar het Maspero/Maspiro-gebouw van de staatstelevisie aan de Nijl: het wapen van de publieke opinie, achter een haag van prikkeldraad. Hier proefde ik voor het eerst echt van de revolutie. Mannen en vrouwen die op de schouders van anderen leuzen scandeerden tegen het leger en opriepen tot het vertrek van opperbevelhebber Tantawi. En dat allemaal onder toeziend oog van gewapende soldaten. Ik zag het in oktober gebeuren op mijn scherm, maar toen hoefde ik geen pakje sigaretten in een hijs op te roken. Nu wel.

Is het hier zo onveilig voor westerlingen? Ja en nee. Je moet het vergelijken met het samenkomen van voetbalsupporters in het centrum van een stad. De sfeer kan omslaan en als je er middenin staat, heb je een probleem. Want niet-Egyptisch zijn betekent in zo’n geval hetzelfde als een Feyenoorder zijn in een menigte van boze Ajacieden of andersom. Toen een van de activisten bij Maspero/Maspiro gekscherend spion riep, sloeg mijn hart even over.

Het politieke gekibbel in Nederland was hier ver weg. Want hoe verdeeld de mensen in Kaïro ook zijn, deze demonstraties gaan in ieder geval niet om, bijvoorbeeld, de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd met twee jaar. Het gaat om het veranderen van een politiek systeem, wat de uitkomst ook moge zijn.

Redacteur nrc.nl