Miniverdrag regelt begrotingsdiscipline

Anderhalve maand nadat ze het eens werden over meer begrotingsdiscipline, keur- den de EU-leiders de afspra-ken gisteren definitief goed. Alleen het Verenigd Konink-rijk en Tsjechië haakten af.

Caroline de Gruyter

Europese regeringsleiders hebben gisteravond hun miniverdrag over begrotingsdiscipline goedgekeurd. Alle landen van de Europese Unie doen mee, behalve Groot-Brittannië en Tsjechië.

Daarmee verandert het debat over de crisisbestrijding van toon. Nu schuld en boete op Duits verzoek zijn geregeld, willen regeringsleiders knopen doorhakken over een sterker noodfonds, maatregelen om groei te bevorderen en het immer terugkerende probleem-Griekenland.

Europees president Herman Van Rompuy markeerde de overgang zo: „Wij erkennen dat financiële stabiliteit op zich niet genoeg is om uit de economische crisis te raken.” Gisteren leidde hij een lange discussie over ‘banen en groei’. Regeringsleiders willen vooral niet-gebruikte Europese subsidies gebruiken om de groeiende jeugdwerkloosheid te bestrijden en het midden- en kleinbedrijf beter door de crisis helpen.

De sfeer was gemoedelijker dan vorige keren. In december botste de Britse premier David Cameron met de Franse president Nicolas Sarkozy. Cameron wilde toen niet dat eurolanden nieuwe, strenge begrotingsregels in het Europees verdrag vastlegden. De Britten hebben geen euro, maar omdat het verdrag van alle EU-landen is, moet elke verandering door alle 27 worden goedgekeurd. Sarkozy, die graag met de zeventien eurolanden een ‘kern-Europa’ wil vormen, sloeg de deur in Camerons gezicht dicht.

Merkel wil geen kern-Europa, maar liet het gebeuren: zij wilde per se die begrotingsregels in een verdrag verankeren. Nu is het verdrag, na veel schaven, zó acceptabel voor de Britten, dat ze zelfs geen poging doen het te torpederen. „Het is in ons belang dat deze landen verder kunnen om de euro-rotzooi op te ruimen”, zei Cameron. Hij en Sarkozy deden wat hoffelijke steken onder water en daar bleef het bij.

Premier Mark Rutte en de Poolse premier Donald Tusk zorgden dat het debat over het nieuwe verdrag toch uitliep. Rutte wilde opnieuw onderhandelen. Afspraak is dat landen de Europese Commissie niet zullen stoppen als zij een procedure begint tegen een land met een te hoog begrotingstekort.

Rutte wilde ook het schuldencriterium toevoegen. Die discussie was in december gevoerd, en bijna iedereen was toen tegen. Dat was gisteren nog zo. Maar Rutte zei dat hij „anders een probleem kreeg in het parlement”. Na een poosje stopte Van Rompuy hem. De Italiaanse premier Mario Monti zei dat „anderen ook parlementen hebben”. Rutte moest genoegen nemen met een verwijzing in het verdrag naar het bestaande sixpack, waarin schuld wél meetelt.

Tusk wilde het verdrag alleen tekenen als niet-eurolanden zoals Polen voortaan bij eurotoppen mogen zijn. Merkel en Monti steunden Tusk, maar Sarkozy verzette zich. Van Rompuy vond maar moeizaam een compromis: niet-eurolanden mogen bij eurotoppen zitten als het gaat om concurrentievermogen en om veranderingen in de valuta-strategie of het euro-regelsysteem.

Veel regeringsleiders hadden gisteren willen spreken over euro-obligaties, de vergroting van het noodfonds en andere maatregelen om markten eindelijk gerust te stellen. Maar „dit was Merkels show”, zei een onderhandelaar. „Zij wilde eerst dat verdrag. Anders wil zij niet over solidariteit praten. Dus dat is voor volgende keer, dan is de weg vrij.”

Achter de schermen, in Davos, hebben IMF, eurolanden en de VS afgelopen week wel gewerkt aan een ‘fusie’ van het bestaande noodfonds EFSF en het permanente fonds ESM, dat in juli van kracht wordt. Volgens de FT Deutschland levert dit een firewall van 1.500 miljard euro. Experts temperden dit vanmorgen meteen.

Dan was er nog, of wéér, het Griekse probleem. Omdat het nieuwe rapport van de trojka (Europese Commissie, ECB en IMF) gisteren niet af was, en onderhandelingen met banken over haircuts evenmin, moeten de ministers van Financiën volgende week bepalen hoe groot het financieringsgat ditmaal is en hoe dit gevuld wordt. Dit loste niets op, maar droeg wel bij aan het idee dat er voorzichtig een bladzij wordt omgeslagen.