Jongeren willen Likud heroveren

Joodse kolonisten hebben de laatste jaren een steeds grotere invloed gekregen in premier Netanyahu’s Likud-partij. Nu proberen gematigde actievoerders hun stem luider te laten klinken.

„Het volk eist sociale gerechtigheid” scandeerden 450.000 Israëlische demonstranten afgelopen zomer. Ze hadden het gevoel dat de staat niet voor zijn burgers zorgt, dat politici niet naar de seculiere middenklasse luisteren. Dat ze te veel betalen voor hun levensonderhoud.

Het protest werd onverwacht groot, en bleef tegelijk onwaarschijnlijk vruchteloos. De regering stelde een gratuite adviescommissie in. De voedselprijzen stegen vorig jaar met 5 procent. De betogers zijn teruggekeerd naar hun baan, gezin of badlaken.

De meesten althans. Want tijdens deze apolitieke protesten werd Mitpakdim (‘registreren’) geboren. Een beweging die wil aanzetten tot revolutie door jonge, seculiere Israëliërs over te halen om zich aan te sluiten bij een politieke partij.

Daar zit de kern van het probleem, zegt Assaf Zamir (31), viceburgemeester van Tel Aviv en oprichter van Mitpakdim. „De meeste leden van de Knesset [parlement] zijn niet toegewijd aan het grote publiek omdat wij ze niet kiezen.”

Israëliërs stemmen bij parlementsverkiezingen op partijen, niet op kandidaten. De Knessetleden worden gekozen door partijleden. Zamir: „Hoewel 65 procent in Israël stemt, is slechts 2 procent van de stemgerechtigden lid van een partij.” Dat werkt corruptie in de hand, aldus Zamir.

„Kijk naar Likud. Dat was een liberale middenpartij, tot extreemrechtse en religieuze kolonisten de partij kaapten. Voor een Knessetzetel moeten Likudniks racistisch over Palestijnen en over annexatie van de Westelijke Jordaanoever praten, en erger: daarnaar handelen om herkozen te worden.”

De joodse kolonisten die in de door Israël bezette Palestijnse gebieden wonen, voeren een actieve wervingscampagne voor Likud. Tien jaar geleden maakten kolonisten slechts 10 procent uit van Likud. Vorig jaar was zo’n 30 procent van de nieuwe leden kolonist.

Het afgelopen jaar dienden Likudparlementariërs verscheidene wetvoorstellen in die in binnen- en buitenland „ondemocratisch” werden genoemd. Bijvoorbeeld een voorstel om de benoemingen van het Hooggerechtshof te beïnvloeden en een voorstel om financiering van mensenrechtenorganisaties te beperken. Indirect maar expliciet gericht tegen Palestijnen binnen en buiten Israël.

Om dit tij te keren probeert Lior Meiri (34) bij Mitpakdim zoveel mogelijk seculiere en gematigde leden voor Likud te ronselen.

„Wij gaan net als de kolonisten een blok vormen en worden een even agressieve lobbygroep”, zegt Meiri. „Dat is de enige manier om het fascistische legertje binnen Likud te stoppen: met tienduizenden gematigden infiltreren.”

Doel is dat Knessetleden weer gaan zorgen voor alle burgers in plaats van voordeeltjes te regelen voor extreemrechtse pressiegroepen binnen de partij, zegt Meiri. „De meerderheid van Israël wil liever goed onderwijs dan de Westelijke Jordaanoever bezetten.”

Meiri noemt zichzelf „een overtuigd democraat die doodsbang is voor de toekomst van zijn land”. Linkse activisten, met wie hij in de zomer demonstreerde, noemen Meiri een verrader. „Maar ik ben pragmatisch. Voor een tientje per jaar vermenigvuldig je je invloed met tien. En je hoeft bij de verkiezingen niet eens op Likud te stemmen!”

Op zijn beurt is Meiri teleurgesteld in de zomerprotesten. „Mensen erkenden voor het eerst dat er iets goed mis is. Maar sociale gerechtigheid, wat is dat? Ze zien niet dat de hoge prijzen slechts een symptoom zijn. De partijen zijn de ziekte.”

Partijen in Israël functioneren niet naar behoren, zegt ook Itzhak Galnoor, hoogleraar politicologie in Jeruzalem. „Het zijn geen bemiddelaars meer tussen politiek en het publiek. Er is geen discussie over ideologie, het draait alleen nog om persoonlijke campagnes, carrières en machtsstrijd.”

Galnoor hoopt dat Mitpakdim in elk geval de apolitieke trend onder jongeren kan keren. Als dat lukt, acht hij de gevolgen aanzienlijk. „Als elke grote partij tienduizend nieuwe actieve leden krijgt, ontstaat een significante machtsverschuiving.”

Maar de oprichters schatten dat Mitpakdim het eerste half jaar slechts enkele duizenden heeft geïnspireerd tot een partijlidmaatschap.

Meiri heeft in de laatste zes weken vijfhonderd nieuwe leden voor Likud gerekruteerd. Het is niet veel, vindt hij. „De meeste Israëliërs zeggen: ‘gatsie, ik partijlid?’ Niemand wil zich afficheren met het cliëntelisme. Door alle corruptieschandalen zijn mensen vies van politiek.”

Op de lijst van Israëlische corruptieonderzoeken staan onder anderen alle oud-premiers van de afgelopen vijftien jaar, twee oud-presidenten en parlementsleden.

De huidige premier, minister van Defensie en minister van Buitenlandse Zaken: allemaal al eens verdacht van corruptie.

„Er is een manier om ons land terug te veroveren op de fascisten en de dieven”, zegt Meiri. „Maar mensen luisteren niet. Ik ben intussen niet alleen boos op de politici, maar ook op mijn vrienden. Die bloeden liever dood in een vreemd Arabisch land dan dat ze een vinger dippen in nationale politiek.”