Jagen op de Cubaanse stem

Florida is een cruciale staat voor Newt Gingrich. Wil hij in de Republikeinse voorverkiezingen een gevaar blijven voor Mitt Romney, dan moet hij scoren in de Sunshine State. De peilingen spreken in zijn nadeel. Maar ook als Romney zegeviert, is hij nog niet verlost van Nuclear Newt. In Florida strijden ze om de stem van Cubanen en andere latinos.

Twee gebeurtenissen zorgden ervoor dat Robert Peraza (69) uit Clermont, Florida, een fanatieke Republikein werd. Vlak voor zijn vlucht uit Cuba, in 1961, vielen Cubaanse ballingen met steun van de CIA het land binnen om het communistische regime omver te werpen. De invasie in de Varkensbaai mislukte jammerlijk, en Peraza is nog steeds woedend over, zoals hij het noemt „,de slappe aanpak” van president Kennedy. „Hij heeft het toen verprutst, terwijl het mogelijk was Castro af te zetten.”

De tweede gebeurtenis greep nog veel dieper in in het leven van Peraza. Op 11 september 2001 verloor hij zijn dertigjarige zoon Rob, die werkte in het World Trade Center in New York. Bij de onthulling van het monument in New York ter nagedachtenis aan de slachtoffers vond Peraza de naam van zijn zoon, en knielde neer. De foto van dat moment werd wereldwijd verspreid en maakte van hem een symbool van ingetogen rouw. „Ik ben door het verlies van mijn zoon verder overtuigd van mijn idee dat er veel kwaad in de wereld is, en dat dat bestreden moet worden.”

Robert Peraza woont in een welgestelde wijk van Clermont. Hij werkte zich als zoveel migranten op via talloze korte baantjes, maar eindigde zijn loopbaan als systeemanalist bij Procter & Gamble. Hij was al decennia lid van de Republikeinen, maar werd onlangs lid van een lokale afdeling voor Cubaanse Republikeinen in zijn woonplaats. „De meeste Cubaanse immigranten zijn overtuigde Republikeinen, net als ik”, zegt hij.

In Clermont, een stadje van golfbanen, vrijstaande huizen en gated communities, woonden nooit veel Cubanen. Maar de laatste jaren is het aantal Spaanstalige migranten, in meerderheid Cubanen, sterk toegenomen. Het afgelopen decennium nam hun aantal in het rijke district Lake County met ruim 200 procent toe, tot circa 36.000. De Cubaanse gemeenschap is allang verder getrokken dan Little Havana in Miami, en de andere grote steden in Florida.

Gelijk opgaand met hun maatschappelijke emancipatie zijn ze naar de voorsteden verhuisd. In Clermont zijn Spaanstalige kerken gebouwd, scholen en winkels. „Mexicanen maken nog altijd voor een hongerloon illegaal de tuinen mooi”, zegt Julia Ramirez, die een onopvallend winkeltje heeft in een buitenwijk van Clermont. „Wij Cubanen hebben ons opgewerkt en zijn maatschappelijk geslaagd.”

Wie in Florida vandaag de Republikeinse voorverkiezingen wil winnen, kan niet om de Cubaans-Amerikaanse gemeenschap heen; die vormt ruim 10 procent van de bevolking. Een meerderheid van deze groep noemt zich Republikein, en de partijtrouw is vrij groot. Alleen in 2008 koos een meerderheid voor Obama in plaats van de Republikein John McCain, maar onderzoeken wijzen uit dat dat eerder uitzondering dan regel was. In Miami-Dade, het dichtstbevolkte district van Florida, vormen Cubanen driekwart van de Republikeinse leden. „Het anticommunisme staat bij ons vooraan”, zegt Peraza, „en geloof en gezinswaarden zijn even belangrijk. Dat vind je niet bij de Democraten.”

Mitt Romney, de waarschijnlijke winnaar, en zijn rivaal Newt Gingrich richten zich in hun campagne bewust op de Cubaanse kiezer. In debatten en op campagnebijeenkomsten praten ze veel over onderwerpen die de Cubanen willen horen. Ze beloofden het regime van president-Castro hard aan te pakken, en de versoepeling van het embargo door president Obama terug te draaien.

Lastiger wordt het als het om immigratie gaat. Gingrich en Romney willen niet het landelijke Republikeinse electoraat uit het oog verliezen, dat migratie vrijwel helemaal aan banden wil leggen. De stemming onder de Cubaans-Amerikanen is anders. De meesten zijn zelf geëmigreerd, of zijn kinderen van migranten. Romney en Gingrich moeten schipperen tussen deze twee tegengestelde belangen, en dat leidt tot ongemakkelijke scènes. Tijdens een televisiedebat zei Romney dat hij de Dream Act, een wet die sommige illegalen verblijfsstatus zou geven, zou terugdraaien als hij president was. In Florida nam hij dat min of meer terug en zei hij dat hij juist een vriend van migranten was. Zijn vader was geboren in Mexico, voegde hij daaraan toe.

Gingrich richt zich uitgesproken op de latino-stem, met een iets gematigder standpunt over illegale immigratie. Gingrich zei dat ook „menselijke aspecten” meetellen bij de beoordeling of een illegaal in Amerika kan blijven. Toch ligt hij ver achter op Romney onder Spaanstaligen in Florida (35 tegen 20 procent). Landelijk is hij veruit de populairste kandidaat onder latino-kiezers.

Maar in Florida is alles anders. Volgens politicoloog Victoria DeFrancesco Soto van de Universiteit van Texas komt dat omdat de Cubanen heel anders redeneren dan migranten uit andere Spaanstalige landen. Ze krijgen veel eenvoudiger een verblijfsstatus. „Niet dat Cubaans-Amerikanen tegen de Dream Act zijn, maar het speelt geen rol in hun persoonlijke leven”, schreef ze op de website van nieuwszender NBC.

Romney spinde bovendien heel handig via medewerkers dat Marco Rubio uit Florida, de zeer populaire senator met Cubaanse wortels, zijn mogelijke running mate zou worden. Het nieuws is nergens bevestigd en vermoedelijk vals, omdat Rubio Romney niet steunt. Maar het enthousiasme onder de Cubanen was gewekt, zeker toen Rubio Newt Gingrich hard aanviel vanwege een campagnespot waarin Romney werd verweten anti-immigratie te zijn. Velen zagen Rubio’s woede als impliciete steun voor Romney.

Romneys harde lijn op het gebied van immigratie is een „moeilijk punt” voor Robert Peraza. „Als rooms-katholiek vind ik dat er een pad moet zijn voor migranten om Amerikaans burger te worden, net zoals ik in 1961 binnenkwam. Ik heb in vijftig jaar een leven kunnen opbouwen, en gun dat anderen ook.” Toch kiest ook hij voor Romney. „De doorslag gaf dat hij een familieman is. Hij is onkreukbaar, en heeft een stabiel gezin. Daar kijk ik het eerst naar, want dat zegt alles over een persoon. Wij Cubanen zijn op de familie ingesteld. Dat Newt Gingrich twee keer zijn vrouw heeft verlaten, maakt hem hier niet populairder.”