Het vrije woningbedrijf van een dure solist

De grootste corporatie van Nederland brak in 2005 met de andere woonbedrijven die marktgerichte huren wilden. Het sociale gezicht van Vestia zelf werd gehavend door het salaris van directeur Staal.

De collega’s die Vestia willen redden, heeft Vestia zelf ooit de rug toegekeerd. De grootste woningcorporatie van Nederland zegde in 2005 het lidmaatschap op van branchevereniging Aedes. De koepelorganisatie zou het imago van de corporaties „ernstig geschaad” hebben door in te stemmen met huurverhogingen. Nu Vestia in grote financiële nood is geraakt, is het Aedes die te hulp schiet.

De ruzie draaide om wisselgeld. De leden van Aedes zouden voor het Rijk de rekening betalen voor de bezuiniging op de huursubsidie (250 miljoen euro per jaar) . In ruil mochten de woningcorporaties marktgerichte prijzen voor sociale huurwoningen gaan rekenen. Vestia-directeur Erik Staal wilde niet verder gaan dan het volgen van de inflatie. De „deal” zou er ook toe leiden „dat de ene corporatie 118 euro per woning afdraagt, een ander circa 800 euro en weer een ander failliet gaat”, schreef hij het ministerie.

Goedkoper dan andere corporaties is Vestia nu overigens niet. De huurprijzen waren in 2010 iets hoger dan die van vergelijkbare corporatiewoningen en weer iets lager dan het landelijk gemiddelde, volgens toezichthouder CFV, het Centraal Fonds Volkshuisvesting.

Sinds de breuk hoeft Vestia geen jaarcontributie van tonnen meer aan Aedes te betalen. Ook is Vestia niet gebonden aan de zogenoemde Aedes Code die de maatschappelijke functie van corporaties beschrijft. In de code staat „waarvoor zij staan, waarop zij aanspreekbaar zijn, dat zij kwaliteit bieden en dat zij zich willen verantwoorden.”

In de huurwereld staat Vestia wel „redelijk goed bekend”, zegt Ronald Paping, directeur van de Nederlandse Woonbond die in 2005 samen met Vestia optrok tegen Aedes. Hij zegt dat de corporatie zich rond nieuwbouwprojecten, onderhoud en renovatie „meestal netjes” aan de regels houdt. „En wat betreft de omgang met huurders doet Vestia het beter dan de gemiddelde woningcorporatie. Deelname van bewoners aan het overleg met de woningcorporatie wordt gestimuleerd.”

Het sociale gezicht van Vestia zelf werd gehavend toen in 2007 bleek dat Staal (60) met afstand de best verdienende corporatiedirecteur van Nederland was. Vestia kwam met antwoord: een nieuwe directeur zou een aangepast salaris krijgen, het salaris van de huidige directeur werd gehandhaafd. Volgens het jaarverslag over 2010 heeft Staal een jaarsalaris van 499.473 euro, waarvan 116.298 voor zijn pensioen.

Dat salaris is „peanuts” bij wat Staal eigenlijk had kunnen verdienen, grapte hij enkele jaren geleden in het Kenniscentrum Stedelijke Vernieuwing. Sinds de oprichting van Vestia in 1999 is Staal zowel directeur als voorzitter van de eenkoppige Raad van Bestuur. De ophef over zijn salaris was niets bij wat hij had kunnen verdienen aan het exclusieve recht op die constructie.

Onder Staal groeide het fusiebedrijf van Vestia Delft, Vestia Zoetermeer en het Gemeentelijke Woningbedrijf uit tot een reus met 89.000 woningen. De hoofdmoot, circa 65.000 woningen, staat in Zuid-Holland, onder meer in Den Haag en Rotterdam. Er werken in totaal 1.150 mensen, verdeeld over vijftien lokale woonbedrijven. Vestia is ook een actieve projectontwikkelaar. In 2010 leverde Vestia zo’n 1.800 nieuwe woningen op, grotendeels voor verhuur, maar ook voor verkoop.

Een van de laatst uitbreidingen betrof de fusie met de noodlijdende SGBB in 2010. De gereformeerde bouwcorporatie voor bejaarden uit Hoofddorp moest saneringssteun aanvragen bij de toezichthouder – het rampscenario dat de financiële steun van Aedes-leden nu bij Vestia moet voorkomen.

De oud-directeur van SGBB werd eind vorig jaar nog veroordeeld wegens miljoenenfraude. Een handlanger van hem kocht eerst vastgoedprojecten in Heerhugowaard, Amsterdam en Hoofddorp op en verkocht deze vervolgens voor een veel hogere prijs door aan SGBB. De winst werd onderling verdeeld en witgewassen. De oud-directeur kreeg drie jaar celstraf en moest SGBB een schadevergoeding van 24 miljoen euro betalen.

Vestia zou niet hebben geleden onder de affaire, volgens het jaarverslag uit 2010. De fusie met SGBB, omgedoopt tot Vestia Noord Nederland, wordt omschreven als „een succes”. Al met al vond de raad van commissarissen de prestaties van Vestia in 2010 „uitstekend”.

Staal was gisteren niet bereikbaar via het hoofdkantoor in Rotterdam, het zestienhoekige expogebouw van het Bouwcentrum (1949) dat achter het Kruisplein ligt verstopt. ’s Middags gingen er alle schermen plotseling op zwart en kon iedereen naar huis. Niet omdat de elektriciteitsrekening niet was betaald. Het was de stroomstoring die een deel van Rotterdam platlegde.