Een fatale minuut nagespeeld

In Amsterdam werd gisteren het incident gereconstrueerd waarbij een politieman vorig jaar een feestende voetballer doodschoot. Hoe groot was de dreiging voor agent B?

Wat is er gebeurd in het politiebusje? Die vraag zong gisteravond rond in de vrieskou op de Amsterdamse Spiegelgracht. De Rijksrecherche en het Openbaar Ministerie hadden er vier straten afgesloten met hoge zwarte schotten. Om die ene minuut in het witte politiebusje op zaterdagavond 14 mei 2011 te reconstrueren. Toen schoot politieagent Fred B. op een groepje uitgelaten amateurvoetballers. De aanvoerder, Michael Koomen (31), stierf ter plekke. Zijn broer en een vriend raakten zwaargewond.

De ruzie tussen het vierde elftal van amateurclub RKAVIC en agent Fred B. escaleerde in een paar minuten. B. had twee van hen gearresteerd wegens dronkenschap. Ze waren die middag kampioen geworden.

Het incident leidde tot geschokte reacties. De meningen waren verdeeld. Zie je wel, zei het ene kamp, groepen dronken jongens keren zich tegenwoordig altijd tegen de politie. Dit zal ze leren. De agent heeft de situatie verkeerd ingeschat, zeiden anderen. Hij had nooit moeten schieten.

Bijzonder was dat het hele incident werd vastgelegd door bewakingscamera’s van een juwelier. De agent, die de volgende dag werd verhoord door de Rijksrecherche, wist niet dat er beelden bestonden en legde een verklaring af. Die bleek fors af te wijken van wat er op de beelden te zien is. Zo sprak hij van een grote groep boze jongens, terwijl er maar één agressief was. Die trapte onophoudelijk. Fred B. is een kleine man die al 36 jaar als agent werkt. Hij is hondengeleider.

Als de beelden niet hadden bestaan, zei de advocaat van Michael Koomens ouders en zijn (gewonde) broer Nick, dan zouden de voetballers misschien zwaar zijn gestraft. De verklaring van een agent telt twee keer zo zwaar als die van een burger. Aanvankelijk werden ze verdacht van poging tot doodslag.

Twee leden van het voetbalteam werden in oktober veroordeeld voor openlijke geweldpleging. Ze kregen een lage straf. De ouders van de overleden Michael Koomen, die de ruzie had willen sussen, deden aangifte tegen de agent.

Gisteravond speelden drie van de voetballers en de agent de scène in het busje na, samen met daartoe opgeleide acteurs en de Rijksrecherche. Voetballers en agent zouden om de beurt de gebeurtenissen reconstrueren en niet tegelijk, om de spanning te beperken. Er was vier uur voor uitgetrokken.

De officier van justitie die binnenkort beoordeelt of hij de agent vervolgt, wil weten wat er zich in het busje afspeelde, vertelde Rob Aartsen van de Rijksrecherche gisteravond. Het feitenonderzoek naar de rol van de agent is klaar. Maar over de missing link – de schermutseling in het busje – heeft de officier van justitie nog vragen. De agent schoot vanuit het busje waar hij in was getrokken door Nick, die overigens met een arm geboeid was aan een ander. Ze lagen alle drie achterover op elkaar in die bus. De schoten volgden pal op elkaar, dát is te zien op de beelden. Er zat geen pauze tussen, zoals dat hoort na een waarschuwingsschot. De reconstructie moet nu tonen hoezeer B. zich in dat busje bedreigd voelde.

Het komt niet vaak voor dat een incident waarbij een agent schiet, wordt gereconstrueerd. Minder dan 10 procent van de schietincidenten, schatte Aartsen gisteravond.

Politieagenten worden ook zelden veroordeeld voor een schietincident. Volgens cijfers van onderzoeker Jaap Timmer gebeurde dat voor het laatst in 1997.

Nick Koomen (28), die in beide benen een kogel kreeg, is fysiek inmiddels hersteld en is aan het werk. Wel heeft hij een trauma, zegt hij, waardoor hij zich alleen flarden kan herinneren van wat er na zijn arrestatie door agent B. gebeurde. De vraag was gisteren of hij zich bij de reconstructie wel voldoende zou kunnen herinneren.

Tijdens de rechtszitting, en in een interview met deze krant, vertelde Nick Koomen dat hij zich wel het moment herinnert dat hij zijn doodgeschoten broer zag liggen. Ze waren beste vrienden. Hij heeft het bloed uit zijn gezicht geveegd.