De Slowaakse gorillatapes

Duizenden woedende Slowaken gingen dit weekend in Bratislava de straat op. Waarom? Ze konden de afgelopen dagen volop in de krant lezen over een mensaap met koppen als: ‘Het oorverdovende gebrul van de gorilla’ en ‘Gorilla slaat woest om zich heen’. Het ging hier niet om een echte aap, maar om een ander in potentie destructief creatuur: een document dat op het Slowaakse internet circuleert over een omvangrijk corruptieschandaal. Er werd met bananen gegooid naar het presidentieel paleis.

Dat document heeft de bijnaam ‘De Gorilla’. Het zou gebaseerd zijn op geheime gesprekken die een topinvesteerder in 2005-2006 voerde met mensen uit de hoogste ambtelijke kringen. In die gesprekken ging het over het „sturen” van privatiseringen van staatsbedrijven, zodat die terecht zouden komen bij de zakenman, Jaroslav Hascak. En over „beloningen” voor de overheidsdienaren, mocht alles verlopen zoals gewenst. De gesprekken zouden zijn afgeluisterd door de geheime dienst en zijn uitgewerkt in het nu circulerende document. Toenmalig premier Mikolas Dzurinda zou van alles op de hoogte zijn geweest.

Het blijft onduidelijk hoe ‘echt’ het document is – al was het maar omdat de oorspronkelijke opnames mysterieus verdwenen zijn. Veel Slowaken zijn overtuigd dat de ‘gorillatapes’ authentiek zijn. Politici in het EU-land, van links tot rechts, gelden als zakkenvullers. Vorige week uitte de minister van Binnenlandse Zaken het vermoeden dat het document echt was en kondigde een onderzoek aan. De chef privatiseringen, Anna Bubenikova, is ontslagen.

Een Slowaakse journalist had het document in 2009 al in handen. Maar de zaak bleef liggen omdat de politie, aan wie hij de stukken had overgedragen, die afdeed als „fantasie”. Zijn krant durfde geen publicatie aan, omdat rechtszaken in Slowakije duur zijn en het rechtssysteem er niet onafhankelijk is.

De affaire werpt een schaduw over de vervroegde verkiezingen van 10 maart, die nodig zijn na de val van de regering vorig jaar. De centrum-rechtse partij SDKÚ, een van de coalitiepartners, komt voort uit de partij die destijds het bewind voerde en is in een kwaad daglicht komen te staan. Een van de kopstukken van de partij is oud-premier Dzurinda.

Leden van de links-populistische partij van oud-premier Fico, die waarschijnlijk de grootste wordt bij de verkiezingen, worden echter ook genoemd in de zaak. De partij, blijkt nu, zou in 2010 een onderzoek naar de affaire hebben gesaboteerd.

Redacteur Oost-Europa