Verzet tegen Duitse dominantie in EU

Weer overschaduwt de Griekse crisis een top. Zolang Merkel een Europawijd plan uit de weg gaat, gedijen anti-Duitse sentimenten.

„Wie een volk dwingt te kiezen tussen financiële hulp en nationale waardigheid, negeert elementaire lessen van de geschiedenis.”

Evangelos Venizelos, de Griekse minister van Financiën, zei het nog netjes, dit weekend. Anderen trokken expliciet de parallel tussen het Duitse plan om de Griekse begroting onder Europese curatele te plaatsen en de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. ‘Anschluss-economie’, aldus de bloggende hedgefondsmanager Marshall Auerback.

Alwéér valt vandaag de Griekse slagschaduw over een Europese top. De regeringsleiders wilden rustig hun verdrag over begrotingsdiscipline afmaken. Ook wilden ze praten over methodes om werk en groei aan te zwengelen. Maar zoals zo vaak worden ze er keihard aan herinnerd dat het Griekse probleem niet is opgelost. Sterker: het wordt steeds groter en politiek gevaarlijker. Ook onder regeringsleiders rijst verzet tegen de Duitse dominantie in de eurocrisis die in heel Zuid-Europa leidt tot zulke extreme bezuinigingen dat de economie is verstikt.

Niemand betwist dat Griekenland een geval apart is. De staat functioneert niet. Bij elke inspectie is de trojka ontevreden. De schuld daalt nauwelijks. Maar Griekenland is politiek symbolisch. Wat dáár (niet) gebeurt, straalt op andere eurolanden af. De drie ‘trojka’-instellingen – IMF, Europese Centrale Bank en Europese Commissie – zijn daar zeer bezorgd over.

Beleggers ontvluchten de eurozone, omdat een van ’s werelds rijkste economische blokken een nietig economietje als Griekenland niet kan stabiliseren. Als de eurozone Griekenland niet overeind kan houden, redeneren zij, lukt het straks helemáál niet bij Portugal, Spanje of Italie. Dus verkopen zij vast staatsobligaties uit die landen.

Daarom pleiten de trojka en steeds meer regeringsleiders voor een veel groter noodfonds, firewall. Om stimuleringsmaatregelen in plaats van alleen bezuinigingen. Om euro-obligaties. De nieuwe Italiaanse premier Mario Monti zegt het helder: „Wij doen wat we moeten doen. We hoeven daar geen beloning voor. Geen geld dus. Wel erkenning, in de vorm van Europese solidariteit.”

Vroeger pleitte de Franse president Nicolas Sarkozy hiervoor. Maar Sarkozy denkt enkel nog aan zijn verkiezingscampagne en lijkt afwezig op het Europese toneel. Zijn toespraak gisteren – de reden dat de Europese top niet gisteren gehouden kon worden, maar pas vandaag – bewees dat. Mede door het gat dat Sarkozy laat, groeit Monti’s invloed op de Europese politiek.

Maar Merkel doet langzaamaan, om haar kiezers niet te ontrieven, ze wil éérst sancties en een schuldenrem in het nieuwe verdrag verankeren. De firewall, een ‘supernoodfonds’ dat beleggers vertrouwen geeft dat Europa niemand laat uitglijden, wil zij pas in maart bespreken. Voor euro-obligaties is het haar „te vroeg”. Deze terughoudendheid leidt ook in Italië, Portugal en Spanje tot anti-Duitse sentimenten. Oud-Commissievoorzitter Prodi noemt Duitsland „egoïstisch”. Il Giornale, een Berlusconigezinde krant, schreef: „Het gedonder van hun kanonnen is verstomd, maar het wapen van de munt is net zo gevaarlijk.”

Vandaag laten de regeringsleiders Merkel vermoedelijk haar verdrag afmaken. Maar anti-Duitse taal maakt hen even angstig als vluchtende beleggers. Hoe lang nog voor hún kiezers protesteren, waardoor in Europa geen afspraak meer is te maken? Dit kan weleens de laatste top zijn waarop alleen Merkel de toon zet.

Commentaar: pagina 2

Franse verkiezingen: pagina 4-5

Griekse krant geveld: pagina 32

Duitse macht: Bijlage De Wereld