Rusteloze jacht op een spectaculaire invalshoek

In ‘Breaking the News’ neemt Orkater het gedrag, de tics en het taalgebruik van televisiemakers op de hak.

Breaking the news. Door Orkater. Regie: Gijs de Lange. 27/2 in Toneelschuur, Haarlem. Daar t/m 26/2, tournee t/m 15/4. Inl. orkater.nl ***

Een keurige arts heeft een politieke Partij van de zorg opgericht, die zich in een zekere populariteit bij de kiezers mag verheugen. De doelstellingen van de partij zijn dan ook uiterst eerbiedwaardig: de zorg wordt door de overheid steeds verder uitgekleed, en de partij wil bewerkstelligen dat iedere burger de zorg krijgt die hij nodig heeft, ook bij een laag inkomen.

Een dagelijkse tv-how, Nieuws van de Dag, wil de arts wel in de uitzending. Maar om hem dan zijn programma te laten uitleggen, wordt door de redactie te saai bevonden. Je hoeft het woord ‘bejaarden’ maar te laten vallen, of de kijkers zappen massaal weg, en dat is niet de bedoeling.

Dus zoekt de redactie naar een spectaculaire invalshoek. Aanvankelijk oppert een redactielid om de arts neer te zetten als een stroman van de farmaceutische industrie, die de partij zou steunen. Maar dan bereikt de redactie nog een betere optie: een video van een gek die al veertien jaar aan een ketting in een psychiatrische inrichting zit. Schande! Die moet vrij!

Aanvankelijk oppert de arts nog dat er nu eenmaal psychiatrische gevallen zijn waar je niet zo heel veel meer mee kunt dan ze aan een ketting te beschermen tegen zichzelf en wat ze de buitenwereld kunnen aandoen. Maar dan laat hij zich toch, daartoe aangespoord door zijn mediateam, ertoe verleiden in de uitzending hoogstpersoonlijk de man aan de ketting te bevrijden. Huizenhoog stijgt hij nu in de peilingen, maar hij zal zijn kortstondige, door de televisie bewerkstelligde populariteit duur bekopen.

Dat is het basisgegeven van de door Leopold Witte en Geert Lageveen geschreven Orkater-voorstelling Breaking the news, waarvoor de auteurs veel research hebben gedaan. Zij spraken met journalisten, tv-makers, politici en spindoctors. Orkater heeft voor zichzelf de lat bepaald hoog gelegd, en het resultaat mag er wezen.

Leopold Witte is groots als dokter Rudolf Feltkamp, Martijn Fischer erg overtuigend als de dubbel spel spelende gek Bradley Huddersfield. De zeer geestige en in hoog tempo gespeelde voorstelling – passend bij de opgefokte sfeer van het tv-bedrijf – zit vol kleine details waaruit blijkt dat er gedegen studie is gemaakt van het gedrag, de tics en het taalgebruik van hedendaagse televisiemakers, hun slachtoffers de politici, en de pr-deskundigen om hen heen. Een grote rol speelt ook het inventieve muzikantencollectief Susies Haarlok, opgesteld in een boven het speelvlak staande kijkkast die een oude televisie lijkt te verbeelden.

Ondanks al deze onmiskenbare kwaliteiten is de voorstelling niet in alle opzichten bevredigend. Misschien is het moeilijk om satire te bedrijven over dit onderwerp: in zekere zin zijn de holheid en sensatiezucht van de geschetste kant van het tv-bedrijf van zichzelf al zo clownesk en onwaarschijnlijk, dat het moeilijk is om in een theatervoorstelling daar nog bovenuit te komen. Wat als satire bedoeld is, wordt dan een beknopte schildering van de werkelijkheid. En omdat de personages schetsmatig en oppervlakkig blijven, voegt de voorstelling dan niet veel aan die werkelijkheid toe.

Met name wreekt zich dat aan het begin, wanneer het gaat om de dilemma’s van de keurige dokter, die eigenlijk niet wil meedoen aan hypes en show, maar zijn verstandige plannen uiteen wil zetten. Het gaat duidelijk beter wanneer het verhaal van de geketende gek begint, en het ensemble zijn niet geringe kwaliteiten kan inzetten voor een wervelende farce.

In zijn totaliteit is Breaking the news toch vooral een aanklacht tegen de manier waarop belangrijke en serieuze vraagstukken worden vermorzeld en vermalen totdat er voer voor een amusementsindustrie overblijft, en alles van betekenis opgaat in een vluchtige waan van de dag. Er schuilt natuurlijk veel waars in deze aanklacht – maar dat wisten we al.