Merkel wil hem. Maar wil de Franse kiezer Sarkozy nog?

Zestien miljoen Fransen hoorden gisteravond dat Sarkozy zich wil profileren als een ‘moedige’ president die alle aandacht geeft aan de crisis en geen tijd wil verspelen aan campagnes voor zijn herverkiezing. Maar ze kregen ook de indruk dat Sarkozy er soms zelf niet meer in gelooft.

Ruim zestien miljoen Fransen volgden gisteravond live het presidentiële optreden van Nicolas Sarkozy. Een paar miljoen meer dan er keken naar het interview met Dominique Strauss-Kahn over de Sofitel-affaire, drie keer zoveel als er vorige donderdag keken naar de socialistische kandidaat François Hollande, even veel als er kijken naar een kwartfinale op een wereldkampioenschap voetbal. Je zou haast denken dat de president weer populair aan het worden is. Met zijn aanwezigheid op negen zenders tegelijk was er dan ook nauwelijks ontkomen aan de president, die officieel nog steeds geen kandidaat is om zichzelf op te volgen. Maar er is geen Fransman die na gisteren nog twijfelt aan de kandidatuur van Sarkozy, afgelopen zaterdag 57 jaar geworden.

Hollande en de socialisten bepaalden vorige week de politieke media-agenda, en de socialistische kandidaat vergrootte op die manier opnieuw zijn voorsprong in de peilingen. Drie maanden voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen zeggen zes op de tien Fransen voor Hollande te zullen stemmen als het tot een rechtstreeks duel met Sarkozy komt in de tweede ronde. De zittende president heeft een sterke eindsprint nodig om die achterstand nog goed te maken.

De strategie van Sarkozy om de kloof alsnog te dichten is ondertussen overduidelijk: de president profileert zich als de hardwerkende, daadkrachtige staatsman die tot de laatste seconde van zijn mandaat zal werken en dus geen tijd heeft om campagne te voeren. Meer zelfs: dat zou verraad zijn tegenover het Frankrijk dat hem vijf jaar geleden tot president verkoos. „Ik kan het land nu niet in de steek laten, daarvoor is de situatie te ernstig”, aldus Sarkozy gisteravond. Dat de limiet om zich kandidaat te stellen 16 maart is, wist hij alleen maar omdat de hem interviewende journalisten het hem vlak voor de uitzending hadden verteld, zo drukte hij de kijkers op het hart.

Hij kondigde gisteren voor de laatste maanden van zijn zittingstermijn een reeks nieuwe maatregelen aan. Een daarvan is verhoging van de BTW, een riskante onderneming zo kort voor de stembusgang. Maar Sarkozy wil zich eveneens neerzetten als een moedig politicus, die moeilijke maar noodzakelijke beslissingen durft te nemen. Dit in tegenstelling tot de volgens hem demagogische beloftes van de socialisten, zoals een verlaging van de pensioenleeftijd tot zestig jaar: „Een maatregel die ons land zou ruïneren.”

Sarkozy, die sinds zaterdag kan rekenen op de steun van de Duitse bondskanselier Merkel, prees de afgelopen weken herhaaldelijk een andere moedige Duitser die tegen de stroom in zijn land durfde te hervormen: Gerhard Schröder, een sociaal-democraat waar de ouderwetse Franse socialisten nog eens een lesje van kunnen leren. Sarkozy had in dit verband ook lof voor de voormalige socialistische Spaanse premiers Gonzalez en Zapatero. ‘Moed’ is ook het thema van het campagnefilmpje dat de UMP afgelopen weekeinde presenteerde, met beelden van onder anderen Generaal De Gaulle.

De crisismaatregelen die gisteren werden gelanceerd, worden de komende weken verder uitgewerkt door de regering-Fillon. Sarkozy wil dat ze zo snel mogelijk in het parlement ter stemming worden gebracht. Geen enkele maatregel kan nog van kracht worden voor de verkiezingen, Sarkozy hoopt dat de meeste maatregelen vanaf oktober werkelijkheid worden. De pijn van het aangekondigde beleid zal dus pas voelbaar zijn na de verkiezingen.

Het komt de president uiteraard op kritiek te staan van de socialisten, die zich afvragen waarom hij deze ‘noodzakelijke’ maatregelen dan niet eerder nam. „Sarkozy probeert nu in enkele weken nog te doen wat hij de afgelopen vijf jaar vergat te doen”, zei een woordvoerder van de socialisten gisteravond in een reactie op het presidentiële tv-optreden. Pierre Moscovici, campagneleider van Hollande, had het over „pseudodaadkracht”. Opvallend was dat de president, die juist bekendstaat om zijn energieke optredens, gisteravond bij momenten een ietwat afwezige indruk maakte, en veel vaker dan gewoonlijk moest zoeken naar zijn woorden. Volgens medestanders was hij juist erg ontspannen. Of is het gelaten, zoals de oppositie beweert?

Hoe dan ook, ook binnen de rechtse meerderheidspartij UMP groeit de twijfel of het wel verstandig is tot het laatste moment te wachten met de bekendmaking van Sarkozy’s kandidatuur. Ondertussen is het te laat om het roer om te gooien, of met een andere kandidaat uit te pakken. De twijfels worden ook gevoed door Sarkozy zelf. Tijdens een recente reis naar Frans-Guyana zinspeelde hij tegenover journalisten ‘off the record’ over een mogelijk afscheid van de politiek na de tweede ronde op 6 mei, een verhaal dat uiteindelijk toch de Franse kranten haalde. Gisteravond deed hij zijn uiterste best om dat verhaal te relativeren: hij moest toch ooit eens weg uit de politiek en het zou dom zijn daarover niet na te denken.

Maar in de hoofden van de Fransen is toch vooral blijven hangen dat de president rekening houdt met een nederlaag.