Kritisch geluid van Eleftherotypia is ernstig verzwakt

Eleftherotypia stond met zijn kritische en onafhankelijke berichtgeving jarenlang voor het nieuwe Griekenland. Nu dreigt de krant door gebrek aan geld en lezers ten onder te gaan.

Het roemruchte linkse Griekse dagblad Eleftherotypia is sinds 22 december niet meer verschenen. Langzaam vervliegt de hoop op een herstart. Daarvoor zijn een lening en een schuldsanering nodig en Griekse banken hebben geen geld. De journalisten hebben nog vijf maanden doorgewerkt zonder salaris, maar kunnen dat inmiddels ook niet meer opbrengen.

Eleftherotypia (Persvrijheid) staat symbool voor het progressieve, nieuwe Griekenland van na de kolonelsdictatuur (1967-1974). Het werd in 1975 opgericht door een groep journalisten. Alleen dat al symboliseerde een breuk. Tot die tijd waren de meeste media van de staat of van grote conservatieve industriëlen.

Voorbij waren de decennia in de schaduw van de Tweede Wereldoorlog en de daarop volgende burgeroorlog, waarin het door de Amerikanen gestuurde rechtse kamp van leger, koning en rijke reders zich verenigde tegen alles wat naar communisme rook. In Eleftherotypia stonden kritische stukken over de samenwerking tussen de Griekse geheime dienst en de CIA. Het dagblad drukte integraal manifesten af van de marxistische terroristische organisatie 17 november, die aanslagen pleegde op Amerikaanse en Griekse diplomaten.

In het inmiddels radicaal gecommercialiseerde medialandschap claimen de journalisten nog steeds de positie van buitenstaander die tegen de gevestigde orde aanschopt. Onderscheidende onderwerpen zijn de rechten van migranten, de onaantastbare positie van de kerk en de opkomst van extreem-rechts.

„We zijn een van de meest onafhankelijke media in Griekenland”, claimt redactiechef Christos Zervas. „Daarmee bedoel ik dat de eigenaar – als enige – geen band heeft met de politieke partijen, geen andere bedrijven heeft en niet meedoet aan publieke aanbestedingsprocedures.”

Hoewel de krant volgens Zervas juist daarom een leidende rol zou moeten hebben in een opgeschoond, modern Griekenland, is de kans daarop gering. Want het verhaal van Eleftherotypia is opnieuw Griekenland in het klein, sombert het handjevol journalisten dat koffie drinkt op de bureaus op de verder lege redactievloer.

Na de goede jaren, waarin het prettig werken was en geen haan kraaide naar productiviteit en rendement, zijn de steekwoorden nu schulden, stakingen, slecht management en afhankelijkheid van geldschieters. Midden december ketsten onderhandelingen met de Alpha bank over een lening op het laatste moment af. De eigenaren, de zussen Tegopoulos, zijn nu de procedure voor een bankroet begonnen.

Het kan geen toeval zijn dat juist het kritische geluid van Eleftherotypia verdwijnt, denkt een groot deel van de makers. De krant schreef fel tegen de manier waarop de schuldencrisis is aangepakt, met hoge buitenlandse leningen, lagere lonen en pensioenen en bovenal gericht op het overeind houden van banken.

„Weigeren banken ons opnieuw te financieren omdat ze geen geld hebben, of omdat we in de frontlinie staan van de strijd tegen het Memorandum”, vraagt Zervas. Hij sluit het tweede scenario niet uit. Aangezien pand en drukkerij als onderpand werden geboden, was een lening niet zo risicovol, benadrukt hij.

Toch is niet moeilijk te zien waarom een bank haar vingers niet wil branden aan Eleftherotypia, dat een schuld heeft van ongeveer 50 miljoen euro en jaarlijks 20 miljoen euro tekort komt. In tien jaar zakte de doordeweekse oplage van 100.000 naar 30.000 exemplaren. De aparte weekendeditie is gezonder, maar haalt er niet meer dan 90.000.

Op de loonlijststaan 750 man, ongeveer de helft journalisten. Ter vergelijking: NRC Handelsblad en nrc.next hebben samen een tienvoudige oplage en worden met 300 man gemaakt.

Een reorganisatieplan voor Eleftherotypia ligt klaar, maar gedwongen ontslag is volgens de journalisten onbespreekbaar. Overal in het gebouw hangen spandoeken en stencils met actieverklaringen. Vanavond is er een solidariteitsconcert in Athene. En ook dat is zeer Grieks.