Het botte wapen

Iran heeft voorspelbaar gereageerd op de Europese olieboycot die is bedoeld om Teheran te dwingen op te houden met het verrijken van uranium. „Het opleggen van sancties is onlogisch en oneerlijk, maar het zal onze natie niet verhinderen haar rechten te verkrijgen”, onderstreepten woordvoerders.

Haar recht op het verrijken van uranium. Het nucleaire non-proliferatieverdrag verbiedt dat immers de ondertekenaars niet.

Iran is niet van plan te wijken voor de internationale gemeenschap, het Westen voorop, dat Teheran verdenkt van een nucleair wapenprogramma. Er wordt vaak vergeten dat onafhankelijkheid van de buitenwereld een van de ideologische zuilen is waarop ayatollah Khomeiny zijn islamitische republiek bouwde. Het was zijn reactie op de vernederende Amerikaanse dominantie onder de sjah. ‘Noch Oost, noch West’ is het motto, en dan buig je niet voor druk uit die contreien.

Bovendien zijn sancties voor de islamitische republiek vanaf haar geboorte een fact of life. Washington besloot in 1980, tijdens de bezetting van de Amerikaanse ambassade, tot een totaal exportverbod en sindsdien zijn alleen verdere boycots gevolgd.

Hoe dan ook zijn sancties een bot wapen. Ze werkten om Gaddafi ertoe te bewegen de twee Lockerbieverdachten voor berechting uit te leveren. Ze dienden dan ook een heel concreet, beperkt doel. Maar bovendien had de Libische leider geen ideologische aarzeling om van kant te wisselen als dat winst opleverde.

Daarentegen is duidelijk dat het Syrische regime niet gauw zal toegeven aan de zich opstapelende strafmaatregelen. Tussen opstappen, het doel van de sancties, en economische schade, is de keus gauw gemaakt.

Het beruchtste voorbeeld is Irak waartegen de VN in 1990 een totaal handelsembargo afgekondigden om Saddam Hussein te dwingen bezet Koeweit te ontruimen en zijn massavernietigingswapens in te leveren. Smokkel spekte de zakken van de leiders. Tegelijk stierven tussen de 170.000 en 1,5 miljoen burgers doordat Saddam de gezondheidszorg liet instorten. Bezoekers werden langs stervende baby’s gevoerd. Het Westen kreeg de schuld, dat het embargo immers had opgelegd. Het was een van de redenen waarom de Irakezen in 2003 niet, zoals in de VS verwacht, met bloemen de Amerikaanse en Britse ‘bevrijders’ begroetten. Het Iraakse onderwijs is de sancties nog niet te boven gekomen.

Misschien nog eens praten met Iran? Het Iraanse regime zegt graag te willen. Maar hé, hallo, zó werkt dat niet. „Je kan maar niet simpel zeggen dat je bereid bent het gesprek te hervatten”, zei vorige week een Amerikaanse woordvoerder. „We eisen een formeel antwoord”.

Carolien Roelants